Laatste update: 28 augustus 2026

Staatsschuld Nederland vs. andere landen: Hoe groot is het verschil?

Overheden over de hele wereld bouwen schulden op om hun uitgaven te financieren. Maar hoe verhoudt de staatsschuld in Nederland zich tot die van andere landen? Terwijl de Amerikaanse schuldenberg bijvoorbeeld record op record verbreekt, blijft de Nederlandse overheidsschuld historisch gezien relatief beheersbaar, ondanks de stijgende lijn de afgelopen jaren.
Toch roept het stijgende schuldniveau vragen op. Is een hoge staatsschuld schadelijk voor de economie, aan wie is dit geld eigenlijk verschuldigd en moeten we ons zorgen maken over een eventuele afbetaling?

In het kort

De staatsschuld van Nederland schommelt rond de 45% tot 50% van het bruto binnenlands product (BBP), wat ruim onder de Europese norm van 60% ligt.
De staatsschuld van de Verenigde Staten overstijgt inmiddels de 120% van het bbp, veroorzaakt door structurele begrotingstekorten en grote stimuleringspakketten.
Overheden lossen hun schulden zelden volledig af; zolang de economie groeit en de rentelasten draagbaar blijven, worden staatsobligaties bij afloop simpelweg geherfinancierd.

Wat is de staatsschuld en hoe wordt deze berekend?

De staatsschuld (ook wel overheidsschuld genoemd) is het totale bedrag dat een nationale overheid verschuldigd is aan schuldeisers.

Een staatsschuld loopt op wanneer de overheid in een jaar meer geld uitgeeft dan er via belastingen en heffingen binnenkomt. Zo'n jaarlijks tekort noemen we het begrotingstekort of overheidstekort.

Om het absolute schuldbedrag in perspectief te plaatsen, kijken economen naar de staatsschuldquote. Dit is de staatsschuld uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands product (bbp):

Hoe hoog mag een staatsschuld zijn?

In lidstaten van de Europese Unie mag de staatsschuld maximaal 60% van het bbp bedragen.

Deze EU-norm is vastgesteld in het “Stabiliteits- en Groeipact”. Wanneer een EU-land de grens van 60% overschrijdt, moet het volgens Europese afspraken een plan indienen om de schuld stapsgewijs af te bouwen.

De Nederlandse staatsschuld door de jaren heen

In Nederland schommelt de overheidsschuld al decennialang rond een financieel gezond niveau van rond de 50%.

Na de financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende eurocrisis steeg de schuld richting de 68% van het bbp, maar een strak begrotingsbeleid bracht dit cijfer snel weer omlaag.

In de jaren na 2020 zorgden steunmaatregelen tijdens de coronapandemie voor een tijdelijke stijging. Toch bleef de Nederlandse staatsschuld per inwoner en als % van het bbp relatief laag.

De overheidsschuld steeg in 2025 van 43,8% naar 44,4% van het bbp. Voor 2026 is de Nederlandse staatsschuld geraamd op 47,8% van het bbp (bron: Rijksoverheid.nl). Daarmee voldoet Nederland ruimschoots aan de EU-norm, waarin dus is vastgelegd dat de staatsschuldquote niet hoger mag zijn dan 60%.

In absolute cijfers bedraagt de geraamde Nederlandse staatsschuld in 2026 ruim € 575 miljard (ofwel circa € 31.900 per inwoner).

Nederlandse staatsschuld vergeleken met de Verenigde Staten, Japan en Europa

Wanneer we de situatie in Nederland vergelijken met het buitenland, vallen de verschillen direct op. Zowel binnen als buiten Europa lopen de schuldquotes sterk uiteen.

De gigantische schuldenberg van de VS

De staatsschuld van Amerika bedraagt inmiddels meer dan $ 34 biljoen. Dat komt overeen met een staatsschuldquote van ruim 120% van het bbp.

Dat het Amerikaanse schuldniveau zo snel groeit, heeft te maken met structurele begrotingstekorten. De Amerikaanse overheid geeft al jaren opeenvolgend meer uit dan er aan belastingen binnenkomt.

Dat de VS dit vol kan houden, komt door de unieke status van de Amerikaanse dollar als wereldwijde reservemunt en beslissingen van de Federal Reserve rondom het Fed-rentebesluit.

Staatsschulden in Japan

Als het gaat om extreme schuldposities spant Japan wereldwijd de kroon. De Japanse staatsschuld bedraagt inmiddels ruim 260% van het bruto binnenlands product.

Lange tijd vormde dit geen acuut probleem, omdat de schuld grotendeels in handen is van de eigen bevolking en de centrale bank van Japan de rente jarenlang op of rond de nul procent hield.

Inmiddels zorgt dit extreem lage rentebeleid ten opzichte van de VS echter voor grote spanningen op de valutamarkt: het renteverschil zet de Japanse yen onder zware druk. Om de verzwakte yen te stutten, hebben de Verenigde Staten en Japan zelfs gezamenlijk ingegrepen op de valutamarkt.

Voor de VS staat er namelijk veel op het spel; Japan is de grootste buitenlandse bezitter van Amerikaanse staatsobligaties. Als Japan die obligaties op grote schaal zou moeten verkopen om zijn eigen munt te verdedigen, zou dat de Amerikaanse rente fors opdrijven. Een sterke verhoging van de Japanse rente zou de yen weliswaar versterken, maar maakt de gigantische staatsschuld voor Tokio direct vele miljarden duurder om te herfinancieren.

Staatsschulden in de Europese Unie

Ook binnen de Europese unie zijn de verschillen groot:

Land	Staatsschuld (% van bbp)	Binnen EU-norm (≤ 60%)?
Estland	24,1%	Ja
Luxemburg	26,5%	Ja
Denemarken	27,9%	Ja
Bulgarije	29,9%	Ja
Ierland	32,9%	Ja
Zweden	35,1%	Ja
Litouwen	39,5%	Ja
Tsjechië	44,3%	Ja
Nederland	44,4%	Ja
Malta	46,4%	Ja
Letland	46,9%	Ja
Cyprus	55,0%	Ja
Kroatië	56,3%	Ja
Roemenië	59,3%	Ja
Polen	59,7%	Ja
Slowakije	61,4%	Nee
Duitsland	63,5%	Nee
Slovenië	65,7%	Nee
Hongarije	74,6%	Nee
Oostenrijk	81,5%	Nee
Finland	88,5%	Nee
Portugal	89,7%	Nee
Spanje	100,7%	Nee
België	107,9%	Nee
Frankrijk	115,6%	Nee
Italië	137,1%	Nee
Griekenland	146,1%	Nee

In vergelijking met veel andere EU-lidstaten staat Nederland er financieel gezond voor. Dat geeft de overheid meer ruimte om schokken op te vangen als er sprake is van een aankomende recessie.

Veelgestelde vragen over de staatsschuld

Aan wie heeft de overheid schuld en moet dit ooit worden terugbetaald?

De overheid leent geld door het uitgeven van waardepapieren.

Institutionele beleggers: Pensioenfondsen, verzekeraars en banken kopen op grote schaal staatsobligaties als veilige belegging.
Centrale banken: De Europese Centrale Bank (ECB) heeft via opkoopprogramma's een aanzienlijk deel van de Europese staatsschulden op haar balans staan. Het rentebesluit van de centrale bank bepaalt mede hoe duur het voor landen is om deze schulden te herfinancieren.
Particuliere beleggers en het buitenland: Ook buitenlandse investeerders en burgers bezitten een deel van de schuld.

Moet de staatsschuld ooit op nul uitkomen?

Het korte antwoord is: nee. Een staat is geen huishouden dat voor zijn pensioen al zijn schulden afbetaald moet hebben. Zolang een overheid aan haar renteverplichtingen voldoet en de economie sneller groeit dan de schuld, blijft de situatie houdbaar.

Oude obligaties die aflopen, worden simpelweg vervangen door nieuwe obligaties (herfinanciering).

Hoe problematisch is de staatsschuld voor de economie?

Een staatsschuld is op zichzelf niet gevaarlijk, mits het geleende geld wordt gebruikt voor productieve investeringen (zoals infrastructuur, onderwijs en innovatie) die de economische groei stimuleren.

Risico's ontstaan wanneer:

De rente snel stijgt: Bij een hoge staatsschuld zorgen hogere rentes voor fors stijgende rente-uitgaven op de rijksbegroting. Dit geld kan niet meer worden uitgegeven aan de zorg of onderwijs.
De inflatie oploopt: Hoge inflatie beïnvloedt de reële waarde van schuld. De ontwikkeling van de consumentenprijsindex kun je volgen via de CPI in Nederland en de CPI in de Verenigde Staten.
Het vertrouwen van financiële markten wegvalt: Als investeerders twijfelen aan de terugbetaalcapaciteit van een land, eisen ze een hogere rentevergoeding, wat kan leiden tot een schuldencrisis.

Als Pionier für Spar-, Investment- und Altersvorsorgeprodukte ermöglichen wir Privatkunden einen unkomplizierten Zugang zu globalen Einlagen- und Kapitalmärkten – ein Vorteil, der auch Finanzinstitute stärkt.

Volg ons