Beurscrashes: oorzaken en oplossingen voor beleggers

Een beurscrash (in het Nederlands ook wel beurskrach genoemd) is een onverwachte, snelle daling van aandelenkoersen. Vaak ontstaat dit door een plotselinge verandering in economische verwachtingen of bepaald wereldnieuws, gecombineerd met massale paniek onder investeerders. Binnen enkele dagen of soms zelfs binnen een paar uur, kan een aandeel flink in waarde dalen.

Aandelen stijgen en dalen continu in waarde. Toch is niet elke daling een beurscrash en zijn er doorgaans drie soorten neerwaartse bewegingen op de beurs te onderscheiden:

• Correctie: Een daling (doorgaans wordt gesproken van ongeveer 10% tot 20%) vanaf het meest recente hoogtepunt. Dit is een normaal en gezond onderdeel van een beurscyclus. Een correctie volgt vaak op een periode van langdurige koersstijging (een bull market).

• Bear market: Een daling die langer doorzet en doorgaans 20% of meer bedraagt. Dit gaat vaak gepaard met economisch pessimisme en kan soms jaren duren.

• Crash: Een plotselinge, forse daling (doorgaans enkele tientallen procenten) in slechts een paar handelsuren of -dagen. Het kan de start zijn van een bear market, maar er vindt soms ook weer snel herstel plaats.

Als we terugkijken, zien we dat de financiële markten periodiek te maken hebben met flinke schokken.

Enkele van de meest beruchte dalingen op een rij:

• De beurskrach van 1929: Misschien wel de bekendste, wereldwijde crashes, die het begin markeerde van de Grote Depressie. Tijdens ‘Zwarte Maandag’ (28 oktober) en ‘Zwarte Dinsdag’ (29 oktober) daalde de beurs in slechts twee dagen tijd met bijna 25%. Overmatige speculatie met geleend kapitaal leidde tot een ineenstorting van Wall Street.

• Zwarte Maandag (1987): De eerste beurscrash na de Tweede Wereldoorlog. Binnen één dag kelderde de Dow Jones index met bijna 23%, de grootste procentuele daling van deze index in de geschiedenis. De daling werd grotendeels gedreven door de hoge inflatie in de VS en het tekort op de handelsbalans. Ook de toenemende automatisering van de handel droeg bij aan de omvang van deze beurscrash.  

• De Dotcom-bubbel (2000-2002): Een crash gestuurd door extreem overgewaardeerde technologiebedrijven. Toen de torenhoge verwachtingen niet waargemaakt konden worden, klapte de bubbel en daalde de aandelenkoersen. De Nasdaq verloor tussen 2000 en 2002 bijna 80% van de totale waarde.

• De Kredietcrisis (2008): Deze crash ontstond door de val van de Amerikaanse huizenmarkt en de handel in dubieuze hypotheken. Dit leidde al snel tot een wereldwijde recessie. Tussen de piek op 9 oktober 2007 en het absolute dieptepunt op 9 maart 2009 verloor de S&P bijna 57% van zijn waarde.

• De Coronacrash (2020): Een pijlsnelle vrije val veroorzaakt door de wereldwijde pandemie. Ook de AEX ontsnapte niet aan de paniek; van een piek rond de 633 punten in februari zakte de Amsterdamse beurs naar een bodem van ongeveer 389 punten in maart, een daling van ruim 38%. Hoewel de onzekerheid enorm was, volgde daarna een van de meest agressieve herstelperiodes uit de geschiedenis.

Succesvolle beleggers laten zich niet leiden door de waan van de dag. Zij zien een rode beurs niet als een bedreiging, maar als een serieuze kans.

De legendarische investeerder Warren Buffett vatte dit fenomenaal samen: "Be fearful when others are greedy, and greedy when others are fearful."

Historisch gezien bleken marktdalingen altijd uitstekende instapmomenten voor beleggers met een lange adem. Maar omdat niemand consequent de absolute bodem kan timen, is het verstandig om vast te houden aan een structureel inlegplan. 

Door periodiek te beleggen in plaats van een eenmalig groot bedrag, koop je automatisch meer aandelen als de prijzen laag zijn, en minder als ze pieken. Dit zorgt voor een gemiddeld lagere aankoopprijs over de gehele looptijd.

Omdat een beurscrash dus ook als een interessant moment wordt gezien om in te stappen of bij te kopen, vragen beleggers zich regelmatig af wanneer een volgende beurscrash zich aandient.

Toch kan niemand dit met zekerheid voorspellen. Zelfs de meest gerenommeerde analisten zitten er bij een beurscrash voorspelling regelmatig naast. Er wordt uitgegaan van historische patronen of wiskundige modellen, maar deze modellen houden echter geen rekening met de onvoorspelbaarheid van menselijk gedrag (paniek of euforie) en externe onverwachte gebeurtenissen (zoals een pandemie, een plotselinge oorlog, of onverwacht ingrijpen door centrale banken).

Om te voorkomen dat een beurscrash je emotioneel of financieel raakt, is het vooral belangrijk om een doordacht plan te hebben en je daar aan vast te houden. 

Ook de volgende principes kunnen je helpen om een beurscrash vrijwel ongemerkt voorbij te laten gaan:

Zorg voor spreiding: Spreid je vermogen over diverse bedrijven, sectoren, landen en verschillende activaklassen zoals aandelen en obligaties. Zo verklein je direct het risico van extreme uitschieters.

Leg periodiek in: Leg maandelijks een vast bedrag in. Hierdoor ben je minder kwetsbaar voor de timing van de markt en verklein je de kans dat je op een ongunstig moment (als de koers hoog staat) bijkoopt.

Blijf gedisciplineerd een beleg voor de lange termijn: Geef je investeringen simpelweg de tijd om te groeien. Je profiteert steeds meer van het rente-op-rente-effect naarmate de tijd verstrijkt. 

Zorg voor voldoende buffer: Beleg alleen met geld dat je echt kunt missen, zodat je niet genoodzaakt bent je beleggingen te verkopen in het midden van een beurscrash.Zorg daarom voor een gezonde buffer op een vrij opneembare spaarrekening waar je altijd bij kunt.

Vul deze vrij opneembare buffer eventueel aan door ook een deel van je spaargeld op termijndeposito’s te zetten. Hier is een langere adem voor nodig dan bij een normale spaarrekening, maar een aanzienlijk kortere termijnvisie dan bij beleggen. 

Bovendien zorgt sparen voor zekerheid: zeker bij deposito sparen weet je waar je aan toe bent, omdat de rente vaststaat gedurende de looptijd.