Hoe en wanneer je portefeuille herbalanceren? Dit zijn de methoden.

Disclaimer: Beleggen brengt risico’s met zich mee, je kunt (een deel van) je inleg verliezen. De waarde van beleggingen kan zowel dalen als stijgen.

Als je begint met beleggen, kun je bij bepaalde beleggingsvormen kiezen voor een risicoprofiel. Daarmee bepaal je welk percentage van je beleggingsportefeuille bestaat uit aandelen (doorgaans een hoger risico) en welk deel uit obligaties (doorgaans een lager risico). 

Ben je bereid een hoger risico te lopen en dus offensiever te beleggen? Dan bestaat je portefeuille bijvoorbeeld uit 70% aandelen en 30% obligaties. Stel dat je € 1000 inlegt, dan koop je dus voor € 700 aandelen en voor € 300 obligaties.Maar in de loop van de tijd kan die verhouding scheef groeien. Je aandelen kunnen meer waard worden en je obligaties kunnen bijvoorbeeld minder waard worden. Aan het einde van het jaar kun je ineens € 900 aan aandelen hebben en € 250 aan obligaties. Je portefeuille bestaat nu voor 78% uit aandelen en 22% obligaties en dus is de verhouding die je initieel beoogde, scheefgegroeid. 

De portefeuille is hiermee risicovoller geworden dan gewenst. Door middel van herbalanceren (het verkopen van een deel van de aandelen en het aankopen van obligaties) wordt de oorspronkelijke verhouding van 70/30 hersteld.

Herbalanceren is het herstellen van de oorspronkelijke verdeling van je beleggingen, zoals de verhouding tussen aandelen en obligaties. Dit kun je doen door een deel van de beleggingen die in waarde zijn gestegen te verkopen en hiermee de achtergebleven beleggingen bij te kopen.

De reden waarom beleggers herbalanceren, is risicobeheersing. Wanneer een bepaalde activaklasse (bijvoorbeeld aandelen of obligaties) hard stijgt, neemt het gewicht hiervan in de totale waarde toe. 

Hoewel dit op korte termijn kan zorgen voor een hoger rendement, stijgt hiermee ook de kwetsbaarheid van de portefeuille. Tegelijkertijd kan je portefeuille ook minder risicovol worden dan je eigen wilde, bijvoorbeeld als obligaties sterk in waarde toenemen en aandelen in waarde dalen.

Door te herbalanceren herstel je je portefeuille weer conform je risicobereidheid.

Daarnaast dwingt herbalanceren tot een toepassing van het principe “buy low, sell high”. Je verkoopt immers (een deel van) de activa die in waarde zijn gestegen en koopt de activa die achter zijn gebleven. Dit gaat rechtstreeks in tegen de menselijke natuur, die vaak geneigd is om winnaars vast te houden en verliezers te mijden. 

Diverse wetenschappelijke onderzoeken* tonen aan dat het uitschakelen van deze emoties op lange termijn bijna altijd voor betere beleggingsresultaten zorgt. 

Er bestaan verschillende methodieken om te bepalen hoe je je portefeuille herbalanceert en wanneer je ingrijpt. 

Periodiek herbalanceren (Calendar-based)

Bij deze benadering wordt de portefeuille op vaste momenten in het jaar gecontroleerd en geherbalanceerd, bijvoorbeeld elk kwartaal of een keer per jaar. Het voordeel is de eenvoud en de rust die het geeft. 

Sommige beleggers kiezen er bijvoorbeeld om op hun verjaardag hun portefeuille te herbalanceren. Zij kunnen bijvoorbeeld gekozen hebben voor een methode waarbij ze altijd hun leeftijd in obligaties willen aanhouden. Stel dat je 40 jaar wordt, dan wil je je portefeuille dus zo balanceren dat je 40% van je vermogen in obligaties hebt en 60% in aandelen. De theorie hierachter is dat het risico van je portefeuille afneemt naarmate je ouder wordt en je beleggingshorizon dus korter wordt. 

Het nadeel van periodiek herbalanceren is dat extreme marktbewegingen tussen de meetmomenten door niet worden gecorrigeerd.

Bandbreedtegestuurd herbalanceren (Threshold-based)

Hierbij wordt niet naar de kalender gekeken, maar naar de mate van afwijking. Er worden drempels ingesteld, bijvoorbeeld een maximale afwijking van 5% ten opzichte van het oorspronkelijk gekozen risicoprofiel. 

Mocht het aandeel obligaties bijvoorbeeld van 50% naar 55% gestegen zijn, dan vindt er direct een transactie plaats. Deze methode vergt echter veel periodieke controle en bijsturing.

De gecombineerde methode

Veel institutionele beleggers hanteren een combinatie: een jaarlijkse controle waarbij alleen wordt ingegrepen als de vooraf ingestelde bandbreedte (bijvoorbeeld 5%) daadwerkelijk is overschreden. Dit voorkomt onnodige transacties bij minimale schommelingen.

De uitvoering van het herbalanceren van beleggingen kan in principe op twee manieren vormgegeven worden. 

• De traditionele manier is herbalanceren door het overwogen deel van je portefeuille te verkopen en met de opbrengst daarvan de onderwogen activa aan te kopen. Dit is in principe een effectieve methode, maar brengt vaak transactiekosten met zich mee.

• Een kostenefficiënt alternatief is herbalanceren met nieuw kapitaal. In plaats van activa te verkopen, koop je met nieuw kapitaal de onderwogen activa aan, zodat de verhouding weer wordt hersteld.

Als je belegt in meerdere ETF’s (bijvoorbeeld een wereldwijde ETF, een S&P 500 ETF en een ETF met opkomende markten) en daarbij ook een bepaalde verdeling in wil aanhouden, moet er ook periodiek geherbalanceerd worden.

Hoewel de ETF-aanbieder de index zelf herbalanceert, moet de belegger zelf nog steeds de verhouding tussen de verschillende ETF's bewaken.

Welke manier van herbalanceren je ook kiest, als je dit handmatig moet doen, vergt dit nogal wat discipline. 

Je moet zelf periodiek de actuele waarde en weging berekenen, de benodigde orders bepalen en deze handmatig invoeren bij de broker waar je belegt. Dit kost logischerwijs veel tijd.

Steeds meer vermogensbeheerders en platformen bieden daarom automatisch herbalanceren aan. Hierbij wordt de verhouding van je portefeuille continu gemonitord en worden transacties automatisch uitgevoerd om het gewenste risicoprofiel aan te houden. Hierdoor ben je als belegger volledig ontzorgd, heb je geen omkijken naar je beleggingen en weet je dat je gewenste risicoprofiel altijd wordt nageleefd.

Bij Raisin maken we beleggen graag eenvoudig. Je kunt kiezen uit vijf kant-en-klare portefeuilles met elk hun eigen risicoprofiel. Onze offensieve portefeuille bestaat bijvoorbeeld voor 70% uit aandelen en 30% uit obligaties, terwijl onze defensieve portefeuille juist voor 30% uit aandelen en voor 70% uit obligaties bestaat.

Het risicoprofiel wordt in elke portefeuille nauwkeurig gemonitord. Eén keer per jaar wordt er gezorgd voor een automatische herbalancering van de fondsen, zodat het risicoprofiel dat bij de start is gekozen, hersteld wordt. Hier rekenen we geen extra, losse transactiekosten voor; het automatisch herbalanceren zit al bij de beheerskosten van elke portefeuille inbegrepen.

Of je je portefeuille nu handmatig herbalanceert of profiteert van automatisch herbalanceren, er is aantal valkuilen om rekening mee te houden:

• Transactiekosten: Als je je portefeuille handmatig herbalanceert, brengt elke aan- en verkooptransactie kosten met zich mee. Als je (te) vaak herbalanceert, verlies je een steeds groter deel van je rendement aan transactiekosten. Bij Raisin gebeurt herbalanceren automatisch en worden er geen extra transactiekosten in rekening gebracht.

• Fiscale aspecten: Binnen het Nederlandse belastingstelsel vallen beleggingen in box 3. Het tussendoor verkopen en aankopen van activa heeft geen directe invloed op de grondslag sparen en beleggen, omdat de peildatum van 1 januari leidend is. Wel wil je doorgaans voorkomen dat liquiditeiten rond de peildatum ongunstig verdeeld staan tussen banktegoeden en overige bezittingen. Beleggingen worden immers zwaarder belast dan bank- en spaartegoeden.

• Overoptimalisatie: De ervaring leert dat het tot achter de komma nauwkeurig rechttrekken van verhoudingen vaak niet opweegt tegen de extra complexiteit en kosten die dit met zich meebrengt.

*Link naar onderzoek