Nationale Sint en Kerst-enquête 2026: kerst is het cadeautjesfeest geworden; prijsdruk in de winkels en opmars AI

HomeNewsroomNationale Sint en Kerst-enquête 2026

Laatste update: 18 november 2026

Nu de stoomboot weer in het land is en de etalages zich vullen met kerstverlichting, breekt traditioneel de gezelligste maar ook een dure tijd van het jaar aan. Voor het derde jaar op rij bevroeg spaar- en beleggingsplatform Raisin Nederlanders over hun winkelgedrag en -voorkeuren, de budgetten en de financiële keuzes rondom de feestdagen.

Uit de nieuwste cijfers voor 2026 blijkt dat Nederlanders weliswaar geconfronteerd worden met hoge prijzen, maar hun budgetten grotendeels ongewijzigd laten en bewust winkelen. Daarnaast ontstaat er bij sommige respondenten zorg rondom de financiering van de decembermaand en heeft AI definitief zijn opmars gemaakt in december.

De belangrijkste inzichten uit het Nationaal Sint en Kerst Onderzoek 2026 op een rij:

  • Kerst domineert: Van de respondenten geeft inmiddels 57% meer uit aan kerstcadeaus dan aan Sinterklaas. Slechts 17% geeft meer uit aan Sinterklaas. Van de ondervraagden koopt meer dan een derde (36%) ondertussen uitsluitend cadeautjes voor kerst.
  • Prijsdruk: Maar liefst 91% van de Nederlanders ervaart dat cadeaus dit jaar duurder zijn geworden. In 2025 vond reeds 93% van de ondervraagden dat. Tegelijkertijd is slechts 22% van plan meer uit te geven dan in 2025.
  • Financiële stress: Een op de vijf consumenten (20%) voelt zich door de aanhoudende inflatie gedwongen om meer uit te geven aan cadeaus dan ze zich eigenlijk comfortabel kunnen veroorloven. Nog eens 9% heeft het budget naar beneden bijgesteld.
  • Kopen op afbetaling: 14% van de respondenten financiert de cadeaus met een creditcard, rood staan, geld lenen of via 'achteraf betalen'-diensten. Wel verwacht slechts 7% van deze groep langer dan drie maanden nodig te hebben om deze schulden na de feestdagen af te lossen.
  • Winkelstraat wint op sfeer: Ondanks het digitale gemak koopt 88% van de Nederlanders dit jaar (ook) in fysieke winkels, voornamelijk vanwege de onmisbare sfeer.
  • AI verovert vaste plaats: Rond de 40% van de Nederlanders is van plan AI te gebruiken voor het schrijven van gedichten, het vinden en kopen van cadeautjes, en voor recepten. Dit loopt bij de leeftijdsgroep tot veertig jaar op tot bijna 60%.

 

Sinterklaas verliest structureel terrein aan de Kerstman

De trend die in eerdere jaren al voorzichtig zichtbaar werd, lijkt in 2026 definitief door te zetten: kerst is hét cadeaumoment van Nederland geworden. Onder Nederlanders die cadeautjes kopen geeft 36% van de respondenten aan uitsluitend cadeaus voor kerst te kopen, terwijl slechts 13% het houdt bij Sinterklaas. Ongeveer de helft (51%) viert beide feesten met cadeaus.

Wanneer we kijken naar de verdeling van het budget, wordt de dominantie van kerst nog duidelijker. Van de consumenten geeft in 2026 een meerderheid van 57% aan meer geld uit te geven aan de Kerstman dan aan de Sint. Ruim een kwart (26%) verdeelt het budget anno 2026 gelijk over beide feesten.

Inflatie drukt op de portemonnee, maar budgetten bevriezen

De inflatie laat ook de decembermaand niet ongemoeid. Een overgrote meerderheid van 91% van de Nederlanders heeft het gevoel dat de prijzen voor cadeautjes dit jaar zijn gestegen. Hiervan geeft 40% aan dat cadeaus "een stuk duurder" zijn geworden, en 51% vindt ze "iets duurder". Slechts 9% vindt de prijzen vergelijkbaar met vorig jaar. Praktisch niemand ervaart een prijsdaling.

Toch weigeren veel Nederlanders de hand verder op de knip te doen. De meerderheid van de ondervraagden (62%) is van plan dit jaar exact hetzelfde bedrag uit te geven als vorig jaar. Slechts 15% is van plan te bezuinigen, terwijl 23% het budget heeft verhoogd.

Wat het absolute budget betreft, blijft de Nederlandse consument relatief behoudend. De helft van de respondenten (50%) houdt het totale cadeaubudget voor de decembermaand onder de 150 euro. Aan de andere kant van het spectrum is er een groep van 14% die meer dan 300 euro uitgeeft aan cadeaus, waaronder 6% die zelfs meer dan 500 euro uitgeeft.

Kopen op afbetaling en financiële druk

Van alle Nederlanders geeft maar liefst een op de vijf (20%) expliciet aan dat ze zich gedwongen voelen meer uit te geven aan cadeaus door de hoge inflatie. Ongeveer een op de elf (9%) geeft daarnaast aan hun budget naar beneden bijgesteld te hebben.

Daarnaast is voor het eerst in het jaarlijkse onderzoek dieper ingegaan op de financiering van de feestdagen. Hoewel de meeste Nederlanders de cadeaus financieren vanuit hun reguliere maandinkomen of hun spaargeld aanspreken, geeft één op de zeven aan de decemberaankopen op krediet te kopen.

Van alle respondenten maakt 14% van de consumenten gebruik van alternatieve financieringen zoals een creditcard of 'achteraf betalen' (zoals Klarna of Riverty). Slechts 1% leent geld van bekenden of staat rood. Gevraagd naar de aflossingstermijn, blijkt dat 93% verwacht deze uitgaven binnen drie maanden af te lossen.

Veel sympathie voor de winkelstraat – geen verdere opmars online shoppen

Ondanks het gemak van online shoppen – 42% van de respondenten geeft het overgrote of grootste deel van het budget online uit – blijft de fysieke winkelstraat van immens belang voor de Nederlandse feestdagen. Maar liefst 88% van de consumenten acht het waarschijnlijk (43%) tot zeer waarschijnlijk (45%) dat zij cadeaus in fysieke winkels gaan kopen. Deze resultaten zijn vrijwel identiek aan 2025.

De reden hiervoor is voornamelijk emotioneel gedreven. Bijna iedereen (91%) geeft aan te houden van de sfeer in winkelstraten tijdens de feestdagen. Bovendien is er een sterk bewustzijn over de leefbaarheid van stadscentra: 94% van de respondenten zou het jammer vinden als fysieke winkels en winkelstraten verdwijnen door online shoppen. Ook deze resultaten komen overeen met de bevraging uit 2025. 

Kunstmatige intelligentie nestelt zich in decembertradities

Tot slot laat de enquête zien dat technologie een vaste plek heeft veroverd in de voorbereidingen. AI-tools zoals ChatGPT worden door 40% van de Nederlanders (zeker of misschien) gebruikt voor het schrijven van de traditionele Sinterklaas- of kerstgedichten. Ook voor het vinden van recepten voor de feestdagen zet 40% van de respondenten dergelijke slimme tools in.

In de leeftijdscategorie tot veertig jaar is echter een nog veel sterkere tendens zichtbaar. Hiervan geven bijna drie op de vijf aan een AI-tool te gebruiken voor het schrijven van een gedicht, vinden en kopen van cadeautjes, en het vinden van recepten. Onder 50-plussers is AI nog veel minder aangekomen: tussen de 20% en 27% van deze leeftijd geeft aan een AI-tool te gebruiken voor de verschillende mogelijkheden in de enquête.

“Goed om te zien dat Nederland verstandig omgaat met decemberdagen”

Jasper Berkhout, financieel onderzoeker bij Raisin, interpreteert de bevindingen als volgt:

“Natuurlijk voelt iedereen de hogere prijzen, maar we laten ons over het algemeen niet gek maken. We vieren de feestdagen uitgebreid en genieten massaal van de sfeer in de winkelstraten, maar proberen de hand passend bij de nuchtere volksaard wel op de knip te houden.”

“AI is vooral bij de jongere Nederlanders niet meer weg te denken. Dit zorgt voor interessante verschuivingen in de samenleving. Het vertrouwde rijmwoordenboek is voor velen vervangen door een AI-hulp; voor retailers is zichtbaarheid in de AI-tools belangrijk geworden om een goede decemberomzet te draaien.”

Over dit onderzoek 

Voor het Nationaal Sint en Kerst Onderzoek 2026 werden in totaal 810 Nederlanders die van plan zijn cadeautjes te kopen voor de decemberfeesten ondervraagd. De enquête is afgenomen tussen 5 en 10 november 2026 via onderzoeksplatform Qualtrics, in opdracht van spaar- en beleggingsplatform Raisin. De steekproef omvatte een evenwichtige man/vrouw-verdeling (49% man, 51% vrouw) en was breed gespreid over alle volwassen leeftijdsgroepen. Vanwege afrondingsverschillen kunnen sommige totalen in de tekst licht afwijken van 100%.