ECB-enquête: banken trekken moeilijker spaargeld aan, mogelijk hogere rentes

Volgens de ECB Bank Lending Survey van 21 juli 2026 zetten banken in het eurogebied in het tweede kwartaal van 2026 hun voorzichtige koers voort. 

Ze stelden strengere voorwaarden aan financieringen. Zowel voor bedrijven als voor particuliere huishoudens zijn de criteria bij de aanvraag strenger geworden, bijvoorbeeld door hogere eisen aan eigen vermogen, inkomen of onderpand.

Als voornaamste redenen voor deze defensieve houding zijn volgens het rapport de toegenomen economische risico's en een lagere risicobereidheid van de financiële instellingen zelf. Daarnaast zorgden aanhoudende geopolitieke spanningen tussen de VS en Iran voor extra onzekerheid in de financiële sector.

Toch viel de aanscherping van de eisen voor bedrijfsleningen gematigder uit dan aan het begin van het jaar: slechts 7% van de banken gaf aan de verstrekkingscriteria te hebben aangescherpt. In het voorgaande kwartaal was dat nog 10%.

Binnen het eurogebied zijn er duidelijke regionale verschillen zichtbaar. Terwijl banken in Duitsland, Spanje en Frankrijk strengere criteria hanteerden voor bedrijfskredieten, vormde Italië een uitzondering door de voorwaarden juist licht te versoepelen.

Aan de vraagzijde is een verdeeld beeld te zien. De vraag naar bedrijfskredieten liet verrassend genoeg een lichte plus zien van 3%. Dit overtrof de verwachtingen van analisten ruimschoots; zij gingen vooraf uit van een daling van 10%. 

De stijging is voornamelijk toe te schrijven aan de kortetermijnbehoefte aan financiering van werkkapitaal en herfinanciering.

Daartegenover staat een merkbare daling van de vraag naar bouw- en vastgoedleningen, die met 15% afnam. De aanhoudend hoge rente weerhoudt veel particulieren ervan om een woning te kopen en doet hen besluiten hun plannen voorlopig uit te stellen.De markt voor consumptief krediet bleef verhoudingsgewijs stabiel, met een lichte daling van de vraag met 2%.

Bij de eigen herfinanciering komen banken op meerdere fronten onder druk te staan. De aantrekking van spaargeld van particulieren daalde met 3% bij zowel kort- als langlopende deposito’s; de sterkste daling sinds eind 2024. 

In een klimaat van economische onzekerheid is het voor banken een stuk lastiger geworden om spaargeld vast te houden.

Ook op de kapitaalmarkt nam de druk toe. De netto-uitgifte van kortlopend schuldpapier en obligaties nam licht af met 2%. Alleen de markt voor verpakte kredieten (securitisaties) bleef grotendeels stabiel.