Internationaal onderzoek: Nederlander ervaart wereldwijd de meeste financiële controle en de minste stress

De Nederlandse consument ervaart de meeste financiële rust en is internationaal gezien de absolute koploper op het gebied van financieel zelfvertrouwen. Dat blijkt uit grootschalig internationaal onderzoek van spaar- en beleggingsplatform Raisin onder meer dan 11.000 consumenten in Europa en de VS. In de nieuwe Index Financiële Zekerheid scoort Nederland het hoogst op het ervaren van controle over de financiën en het laagst op financiële stress. Deze subjectieve rust nuanceert tegenovergestelde signalen van instanties als het Nibud en de AFM, die juist constateren dat veel Nederlanders te lage spaarbuffers aanhouden of een pensioentekort riskeren op de lange termijn.

Nederland voert de internationale ranglijst aan met een score van 55,3 op de Index Financiële Zekerheid. Dit is aanzienlijk hoger dan buurland Duitsland (49,7), dat de tweede plaats inneemt. Het wereldwijde gemiddelde bedraagt 46,5, terwijl de Ieren met een score van 41,1 de rij sluiten.

Van de Nederlandse respondenten voelt 30% zich momenteel "Heel gestrest" of "Vrij gestrest" over de persoonlijke financiën. Dit is het laagste percentage van alle 11 onderzochte landen, waar het wereldwijde gemiddelde op 51% ligt. Omgekeerd voelt 35% van de Nederlanders zich "Vrij ontspannen" of "Heel ontspannen" – de hoogste score wereldwijd. Toch is het land niet volledig zorgeloos: slechts een op de twaalf (8%) respondenten geeft aan zich nooit zorgen te maken over geld, al geeft in geen enkel ander land een groter aandeel dit aan. In Spanje zakt dit percentage tot wel 2%.

Bijna zes op de tien Nederlanders (59%) geven aan veel of volledige controle te hebben over hun dagelijkse financiën, tegenover een wereldwijd gemiddelde van 40%. Slechts 9% ervaart zeer weinig tot geen controle, wat ruim de helft minder is dan het wereldwijde gemiddelde (21%).

Dit gevoel van grip vertaalt zich ook in resultaat: meer dan zeven op de tien Nederlandse respondenten (72%) boekte het afgelopen jaar minstens een gematigde vooruitgang bij het bereiken van hun financiële doelen. Maar liefst 42% spreekt van ‘goede’ tot ‘uitstekende’ vooruitgang, waarmee Nederland eenzaam aan de top staat (wereldgemiddelde: 25%). Ter vergelijking: in Frankrijk boekte de meerderheid (54%) juist weinig of geen vooruitgang.

Wanneer Nederlanders vooruitkijken naar het komende jaar, verwacht 36% dat hun financiële situatie zal verbeteren en rekent 45% op een stabilisatie. Slechts 19% houdt rekening met een verslechtering, waarmee Nederland ook op dit vlak de internationale ranglijst aanvoert.

Wat betreft het vertrouwen om de komende twaalf maanden concreet aan financiële plannen te werken, zijn mensen verdeeld: 33% is (redelijk) zeker dat dit lukt, terwijl 30% hier weinig tot geen vertrouwen in heeft.

Gevraagd naar de factoren die het financiële vertrouwen op dit moment het meest zouden vergroten, richten Nederlanders zich met name op directe, dagelijkse zaken. Een hoger inkomen of loonsverhoging wordt het vaakst genoemd (18%), direct gevolgd door lagere kosten voor levensonderhoud en voeding (15%) en het opbouwen van meer spaargeld of een noodfonds (14%).

Achter de algemene Nederlandse koploperspositie schuilt een duidelijke ongelijkheid. Vooral jongeren (18-34 jaar) en vrouwen ervaren significant meer financiële stress en minder controle. Dit benadrukt de onderliggende kwetsbaarheid binnen deze groepen, wat het Nibud in het meest recente rapport Financiële Gezondheid ook aanstipt.

• Jongeren hebben minder zelfvertrouwen, ervaren meer stress, maar zijn optimistisch:

Waar de leeftijdsgroep van 50-69 jaar een hoge indexscore van 58,5 noteert, blijven jongeren van 18-34 jaar steken op een gemiddelde score van 51,3. Deze jongste groep is met 42% zelfs ruim twee keer zo vaak financieel gestrest als de oudere generatie (20%). Ouderen ervaren bovendien de meeste controle over hun dagelijkse geldstromen (67%). Wel zijn jongeren opvallend optimistisch: maar liefst 50% van de 18 tot 34-jarigen verwacht dat hun situatie volgend jaar verbetert, tegenover slechts 26% van de ouderen.

• Vrouwen ervaren meer druk: 

Uit de data blijkt een duidelijke kloof tussen de geslachten. Zo voelt 34% van de vrouwen zich financieel gestrest, tegenover 26% van de mannen. Daarnaast ervaart 11% van de vrouwen weinig tot geen controle over de portemonnee, vergeleken met 7% van de mannen. Mannen kijken ook optimistischer naar het komende jaar (38% verwacht verbetering) dan vrouwen (34%).

Uit het onderzoek van Raisin blijkt dat mannen en vrouwen duidelijke accentverschillen leggen als het gaat om het vergroten van hun financieel vertrouwen. Voor vrouwen staat een hoger inkomen of een loonsverhoging met stip op één: maar liefst 22,2% geeft aan dat dit hun vertrouwen het meest zou stimuleren, tegenover slechts 13,4% van de mannen. Vrouwen geven daarnaast vaker de voorkeur aan meer spaargeld of het hebben van een noodfonds (15,9% versus 13,2%). Mannen daarentegen richten hun blik aanzienlijk vaker op de groei van hun bestaande kapitaal; zij wegen een hoger nettorendement op hun spaargeld (13,4%) ruim twee keer zo zwaar als vrouwen (5,9%). Kosten voor levensonderhoud, zowel de vaste lasten als de dagelijkse boodschappen, worden door beide geslachten nagenoeg even zwaar meegewogen.

Wanneer we kijken naar de verschillende leeftijdscategorieën, wordt een duidelijke verschuiving in financiële prioriteiten zichtbaar. Jongeren in de leeftijd van 18 tot 34 jaar proberen hoofdzakelijk hun instroom te vergroten: 22,2% van hen noemt een loonsverhoging als belangrijkste factor voor meer financieel vertrouwen, en 12,5% zoekt dit in een betere baanzekerheid (tegenover respectievelijk 13,5% en 8,2% bij de groep van 50 tot 69 jaar). Aan de andere kant van het spectrum leggen vijftigplussers de prioriteit juist bij de uitgavenkant. Voor hen zorgen lagere kosten voor levensonderhoud, zoals energie en huisvesting (19,9%), en lagere dagelijkse lasten (16,2%) voor de grootste stijging in het financiële zelfvertrouwen. Net als bij de mannen valt ook hier op dat de oudere generatie aanzienlijk meer waarde hecht aan een hoger nettorendement op spaargeld (13,8%) dan de jongere generatie (5,6%).

Hoewel binnenlandse cijfers laten zien dat vrouwen vaker financiële druk ervaren dan mannen, schetst de internationale vergelijking een positief beeld voor Nederland. Nederlandse vrouwen zijn namelijk beduidend minder gestrest over hun persoonlijke financiën dan vrouwen in Duitsland en Frankrijk. Waar in Nederland 34% van de vrouwelijke respondenten aangeeft 'heel gestrest' (10%) of 'vrij gestrest' (24%) te zijn, stijgt dit percentage in Duitsland naar 54% (23% heel gestrest en 31% vrij gestrest) en in Frankrijk zelfs naar 59% (22% heel gestrest en 37% vrij gestrest). Aan de andere kant van het spectrum voelt maar liefst 28% van de Nederlandse vrouwen zich 'vrij ontspannen' of 'heel ontspannen', wat in schril contrast staat met de Duitse (17%) en Franse vrouwen, van wie slechts 12% financiële rust ervaart.

Dit lagere stressniveau hangt direct samen met het gevoel van controle dat vrouwen over hun dagelijkse geldstromen hebben. Ook hier voert Nederland de vergelijking soeverein aan: maar liefst 60% van de Nederlandse vrouwen ervaart 'veel controle' (40%) tot 'volledige controle' (20%) over haar portemonnee. In Duitsland ligt dit percentage op 49% (39% veel controle en 10% volledige controle) en in Frankrijk heeft slechts 27% van de vrouwen (18% veel controle en 9% volledige controle) het gevoel de touwtjes stevig in handen te hebben. Bovendien geeft slechts een kleine minderheid van 11% van de Nederlandse vrouwen aan 'zeer weinig' tot 'helemaal geen' controle te ervaren, terwijl dit percentage onder Franse vrouwen (22%) en Duitse vrouwen (19%) nagenoeg twee keer zo hoog ligt.

De internationale vergelijking onder jongeren laat zien dat de Nederlandse jeugd zich opvallend daadkrachtig voelt wat betreft hun dagelijkse geldzaken. Precies de helft (50%) van de Nederlandse respondenten in deze leeftijdscategorie geeft aan 'veel controle' (37%) tot 'volledige controle' (13%) te ervaren over hun financiën. In Duitsland ligt dit gevoel van sterke grip met 47% (36% veel en 11% volledige controle) in dezelfde lijn. De kloof met Frankrijk is echter aanzienlijk: daar heeft slechts een kwart (25%) van de jongeren het idee de touwtjes stevig in handen te hebben (17% veel en 8% volledige controle). Aan de onderkant van de schaal ervaart bovendien slechts 14% van de Nederlandse jongeren weinig tot geen controle, tegenover 23% in Duitsland en 26% in Frankrijk.

Dit verschil in dagelijkse controle reflecteert zich direct in de mate van financiële rust die de jonge generatie ervaart. Hoewel Nederlandse jongeren in vergelijking met de oudere generaties in eigen land vaker druk ervaren, vallen hun zorgen in het niet bij die van hun ooster- en zuiderburen. In Duitsland (22%) en Frankrijk (26%) ligt het percentage jongeren dat zich 'heel gestrest' voelt over de persoonlijke financiën namelijk minstens twee keer zo hoog als in Nederland (11%). Kijken we naar de totale groep die druk ervaart (heel gestrest en vrij gestrest samen), dan spant de Franse jeugd de kroon met maar liefst 67%, gevolgd door Duitsland met 52%. Nederlandse jongeren blijven hier met 41% flink onder, en een grotere groep van hen voelt zich dan ook 'vrij' tot 'heel ontspannen' (22% tegenover 20% in Duitsland en slechts 11% in Frankrijk). 

"De resultaten van onze internationale index laten zien dat de Nederlandse consument momenteel een sterke psychologische voorsprong heeft op de rest van Europa en de VS. We ervaren de meeste grip op onze dagelijkse geldstromen en dragen de minste stress. Dit sterke gevoel van controle op de korte termijn is zeer positief, maar het mag de feitelijke kwetsbaarheid binnen specifieke groepen niet verhullen. De duidelijke stresscijfers onder jongeren en vrouwen laten zien dat financiële rust in Nederland zeker niet gelijk verdeeld is. Daarnaast herinnert de hoge score op dagelijkse financiële controle ons eraan dat we, juist in tijden van relatieve (ervaren) rust, de blik gericht moeten houden op gezonde financiële gewoonten voor de lange termijn, zoals het tijdig opbouwen van buffers en vermogen."

Over dit onderzoek

De Raisin Index Financiële Zekerheid is een graadmeter voor het financieel vertrouwen. De index wordt berekend op een schaal van 0 tot 100 punten, waarbij een hogere score staat voor een groter vertrouwen. De berekening is gebaseerd op de antwoorden op vijf vragen uit het onderzoek, die betrekking hebben op: het stressniveau, de controle over de eigen financiën, toekomstverwachtingen, financiële veerkracht en het vermogen om te plannen.

Voor dit onderzoek ondervroeg marktonderzoeksbureau INNOFACT AG, in opdracht van Raisin, in januari 2026 in totaal 11.403 personen verspreid over elf landen (Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Spanje, Frankrijk, Polen, Oostenrijk, Ierland, Finland en de VS). De steekproeven zijn per land representatief voor de bevolking op basis van leeftijd en geslacht. (Ter referentie: in Nederland bestond de steekproef uit 1.000 consumenten).