Box 3 belasting: wat zijn de plannen na 2028?

De belangrijkste wijziging is dat de overheid vanaf 2028 de belastingheffing in box 3 wil baseren op het werkelijke rendement van vermogen. Dit betekent dat je belasting betaalt over de inkomsten en waardestijgingen die je daadwerkelijk behaalt in box 3, zoals spaarrente, dividend en gerealiseerdekoers winsten op bijvoorbeeld aandelen, obligaties of andere beleggingsproducten. 

Deze nieuwe vorm van belasting wordt vermogensaanwasbelasting genoemd; de opvolger van de vermogensrendementsheffing die in 2026 nog geldt. Dit systeem vervangt het huidige belastingstelsel met fictief rendement en zorgt voor een eerlijkere belastingheffing. 

Op vastgoed en beleggingen in start-ups wordt waarschijnlijk enkel een vermogenswinstbelasting gehanteerd, waarbij pas belasting betaald hoeft te worden over het rendement bij de verkoop.
Echter stuit het wetsvoorstel op dusdanig veel kritiek, dat de Eerste Kamer de stemming heeft uitgesteld tot na de zomer van 2026. Op Prinsjesdag worden mogelijk wetsaanpassingen voorgesteld en lijkt het erop dat het wetsvoorstel in 2028 nog niet ingevoerd kan worden.

Tot de invoering van het nieuwe stelsel blijft in ieder geval het forfaitaire systeem van kracht, waarbij de overheid uitgaat van een fictief rendement, ongeacht het echte rendement dat je behaalt.

In deze tabel hebben we alle kenmerken en verschillen tussen het huidige belastingstelsel (vermogensrendementsheffing) en het nieuwe belastingstelsel (vermogensaanwasbelasting vanaf 2028) op een rijtje gezet:

De aankondiging van de nieuwe box 3-plannen heeft forse kritiek opgeleverd, zowel vanuit beleggers als diverse politici. De meeste kritiek gaat over de voorgestelde vermogensaanwasbelasting, waarbij papieren winsten worden belast. Ook is er kritiek op de verliesverrekening. Hoewel er wel verlies wordt verrekend met toekomstige winsten, gebeurt dat niet met terugwerkende kracht.

Hoewel Minister Heinen onlangs aangaf dat de nieuwe box 3-wetgeving 'terug naar de tekentafel' gaat, lijkt dat scenario van de baan. Mogelijk komen er op Prinsjesdag wel enkele aanpassingen, maar hoe dat precies eruit gaat zien is nog niet bekend.

Het nieuwe box 3-stelsel zoals deze nu is goedgekeurd door de Tweede Kamer (maar waarschijnlijk dus nog van een wijziging wordt voorzien) brengt de volgende gevolgen met zich mee:

• Spaarders gaan belasting betalen over het werkelijke rendement, dat vooral bestaat uit spaarrente-inkomsten. 

• Er komt (waarschijnlijk) een heffingsvrij rendement van € 1800 per persoon per jaar, waardoor kleine spaarders mogelijk niets extra kwijt zijn aan belasting. Tot dit bedrag aan rendement kunnen spaarders belastingvrij sparen.

• Beleggers betalen belasting over hun rendement (bijvoorbeeld ontvangen dividend, rente en huur) als over de jaarlijkse waardestijging (ook de ongerealiseerde winst).

• Dit kan leiden tot liquiditeitsproblemen, omdat er belasting betaald moet worden over winst die nog niet in geld is omgezet.

• Verliezen zijn wel aftrekbaar en kunnen verrekend worden met toekomstige winsten, wat voordelig kan zijn voor actieve beleggers.

• Beleggers moeten meer administratie bijhouden door het jaarlijks vaststellen van waardeontwikkeling en inkomsten.

• Beleggers die één of meerdere tweede woningen bezitten (zoals vakantiewoningen, beleggingspanden) vallen onder deze regeling.

• De jaarlijkse waardestijging wordt belast met vermogensaanwasbelasting.

• Ook huurinkomsten zijn meegenomen in de belasting.

• Net als bij beleggers kan dit leiden tot liquiditeitsproblemen omdat belasting over waardestijging moet worden betaald voordat het pand eventueel is verkocht.

• Bij verkoop van het vastgoed wordt alsnog een aparte vermogenswinstbelasting geheven over het verkooprendement.Er komt wel verliesverrekening voor waardedalingen, wat voordelig is bij waardedaling van vastgoed.

In het algemeen betekent dit dat het nieuwe stelsel rechtvaardiger is door belasting over daadwerkelijk rendement en waardestijging, maar ook complexer en kan zorgen voor praktische uitdagingen, vooral bij beleggers en vastgoedbezitters die niet altijd direct liquiditeit hebben om belasting te betalen over ongerealiseerde winsten.