ECB-depositorente: uitleg en invloed op spaarrentes

Als centrale bank van Europa stelt de ECB de belangrijkste beleidsrentes zoals de depositorente en de herfinancieringsrente (basisrente) vast en deze gelden voor de hele eurozone inclusief Nederland. Hiermee oefent de Europese Centrale Bank directe invloed uit op de spaarrentes die jij op jouw spaardeposito of spaarrekening ontvangt. 

Commerciële banken zijn verplicht om hun overtollig geld dagelijks te laten ‘overnachten‘ bij de ECB. De financiële tegoeden die banken opbouwen komen bij de ECB terecht. Op dit bedrag ontvangen de banken een rente, die de ECB bepaalt. Dit wordt de depositofaciliteit of depositorente genoemd. De ECB stimuleert banken om hun geld bij de ECB onder te brengen. Zo bouwen banken immers eenbufferop voor wanneer er zich eenfinanciële crisisvoordoet.

Banken verdienen op hun tegoeden bij de ECB in de vorm van depositorente. Deze rente geven de banken door aan hun klanten in de vorm van spaarrente. Voor een gemiddelde bank is een sparende klant voordelig en het is de bedoeling dat banken goede rentetarieven  aan hun klanten uitkeren.

• 2001: De rente stijgt (door de dot-com bubbel) snel naar een piek van 3,75% rond mei 2011.
• 2003: Na het basten van die bubbel, daalt de rente gestaag naar een dieptepunt van 1% in juni 2003.
• 2008: In de aanloop naar de kredietcrisis stijgt de rente weer tot 3,25% in de tweede helft van 2008.
• 2009: Als reactie op de wereldwijde financiële crisis stort de rente in naar 0,25% in mei 2009. Er is een kleine piek zichtbaar tot 0,75% in juli 2011, waarna de daling definitief wordt ingezet.
• 2012-2022: Het tijdperk van de nulrente en negatieve rente. Vanaf juli 2012 bereikt de ECB-rente voor het eerste 0%-grens en in 2014 duikt de rente zelfs onder nul. Dit houdt jarenlang aan, met een historisch dieptepunt van -0,5% rond september 2019. De rente blijft negatief tot halverwege 2022.
• 2022-2023: Vanaf juli 2022 schiet de rente in recordtempo omhoog om de inflatie te bestrijden. In september 2023 bereikt de rente een recordhoogte van 4%.
• 2024-2026: Omdat de inflatie onder controle is, daalt de rente weer. Vanaf juni 2025 stabiliseert de rente zich op een constant niveau van 2%, wat tot het eerste kwartaal van 2026 zo blijft.

Sinds september 2019 stond de depositorente op -0,50 procent. Dit betekent dat financiële instellingen geld verliezen op hun financiële overschotten. Waarom heeft de ECB destijds de depositorente onder nul laten zakken? De bank voerde een stimulerend monetair beleid en een negatieve rente werd destijds als passend gezien.

Het voeren van een stimulerend beleid betekent dat de ECB banken wil aanzetten om hun geld te investeren. Het idee hierachter is het aanzwengelen van de economie. 

In Nederland was dat niet geheel succesvol. De grote banken potten hun geld op en rekenden de negatieve rente door aan hun klanten. Dit hield in dat spaarders geen rente ontvingen (nulrente) of zelfs moesten betalen voor het geld op hun spaarrekening (negatieve rente).