Kapitaalverzekeringen in box 3

Als je een kapitaalverzekering afsluit, krijg je een garantie dat je een bepaalde prestatie ontvangt. Vaak is dit het uitkeren van een bedrag na een bepaalde looptijd. Dit is een anders verzekeringsconcept dan bijvoorbeeld een autoverzekering. Hierbij is de hoogte van de uitkering afhankelijk van de geleden schade.

Er zijn verschillende vormen van kapitaalverzekeringen. Het is voor de Belastingdienst belangrijk of een kapitaalverzekering voor een eigen woning afgesloten wordt of niet.

Grofweg kan allereerst een onderscheid gemaakt worden tussen kapitaalverzekeringen die uitkeren bij leven en kapitaalverzekeringen die uitkeren bij dood. Een kapitaalverzekering is in algemeen spraakgebruik een verzekering die bij leven uitkeert.

Verzekeringen die uitkeren bij het overlijden van een persoon bespreken we uitgebreid in ons artikel over levensverzekeringen.

Over het algemeen geldt dat alle kapitaalverzekeringen die een bedrag in één keer uitkeren in box 3 vallen. De uitkering van de kapitaalverzekering is dan wel onbelast in box 3. Hier zijn uitzonderingen op:

• Kapitaalverzekeringen die alleen uitkeren bij overlijden. Lees hierover meer in ons artikel over levensverzekeringen.
• Kapitaalverzekeringen die invaliditeit, arbeidsongeschiktheid en dergelijke situaties opvangen, met een eenmalige uitbetaling. Deze zijn altijd volledig vrijgesteld.
• Kapitaalverzekeringen die op of vóór 14 september 1999 afgesloten zijn. Hier gelden andere regels voor. Ook polissen die in 1991 of eerder afgesloten zijn en niet verhoogd zijn, zijn vrijgesteld. Meer informatie kun je op deze pagina van de Belastingdienst nalezen.
• Tenslotte worden kapitaalverzekeringen voor een eigen woning belast in box 1. Hierover later meer.

Een verzekering wordt in box 3 belast als deze een kapitaal uitkeert bij leven of overlijden en niet aan de strikte voorwaarden voor een box 1-vrijstelling voldoet. Kapitaalverzekeringen worden door de Belastingdienst niet als spaargeld gezien, maar vallen onder de categorie 'overige bezittingen'. Je geeft de afkoopwaarde van de verzekering op 1 januari van het belastingjaar op, die te zien is op de jaaropgave die je van je verzekeraar ontvangt.

In 2026 betaal je 36% vermogensrendementsheffing over een forfaitair (fictief) rendement van 6,00% op je kapitaalverzekering.

 Je betaalt pas belasting als je totale vermogen in box 3 (inclusief de waarde van de verzekering) boven de grens van € 59.357 uitkomt (voor fiscale partners is dit € 118.714).

• Kleine overlijdensrisicoverzekeringen: Er geldt een specifieke vrijstelling voor kapitaalverzekeringen die uitsluitend uitkeren bij overlijden, mits de waarde onder de € 8.904 blijft (bedrag voor 2026).
• Werkelijk rendement: Door recente rechtspraak kun je in 2026 ook kiezen voor belastingheffing over je werkelijke rendement als dit lager is dan het forfaitaire rendement. Dit kan gunstig zijn als de waardeopbouw in je verzekering dat jaar minder was dan de veronderstelde 6%.

Heb je een kapitaalverzekering afgesloten voor je eigen woning? Of een bankspaarrekening afgesloten om je hypotheek later af te lossen? Dan valt de uitkering van deze verzekering over het algemeen in box 1.

Dit betekent dat je het vermogen dat opgebouwd wordt niet ieder jaar op hoeft te geven in box 3. Het wordt in één keer belast samen met je inkomen van dat jaar in box 1.

De Belastingdienst heeft erg voordelige vrijstellingen voor deze uitkering. Zulke verzekeringen kun je vanaf 2013 niet meer afsluiten. Dit hangt samen met de verplichting om hypotheken deels ook direct af te lossen.