Inflatie in Europa in 2026 (HICP)

De Harmonised Index of Consumer Prices (HICP) is de Europese standaard voor het meten van inflatie. De index brengt de prijsontwikkeling van een vast pakket aan goederen en diensten in kaart. Omdat alle EU-lidstaten exact dezelfde meetmethode gebruiken, maakt de HICP het mogelijk om de inflatie tussen landen eerlijk te vergelijken.

De HICP speelt een belangrijke rol in het economisch beleid van de Europese Unie. De Europese Centrale Bank (ECB) gebruikt deze cijfers om het rentebeleid te bepalen, met als doel de inflatie in de eurozone op de middellange termijn rond de 2% te houden. Dreigt de inflatie te ver boven deze doelstelling uit te stijgen, dan kan de ECB de rente verhogen om de economie af te koelen. Bij een te lage inflatie kan het tarief juist worden verlaagd om de economie te stimuleren.

De inflatie in Europa van 2000 tot en met 2025 heeft verschillende fasen doorgemaakt, beïnvloed door zowel interne als externe factoren. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste inflatietrends in de eurozone tijdens deze periode.

In de jaren 2000 tot 2007 was de inflatie in de eurozone relatief laag en stabiel. Gedurende deze periode bevond de Europese economie zich in een tijd van sterke groei, waarbij de jaarlijkse inflatie vaak onder de 2% lag. Dit was het gevolg van een aantal factoren, zoals:

• Een robuuste wereldwijde economie
• Relatief lage energieprijzen
• Een sterke euro ten opzichte van andere valuta, die de invoer van goederen en diensten goedkopere maakte

De Europese Centrale Bank (ECB) richtte zich in deze periode op het handhaven van een lage inflatie en het bevorderen van economische stabiliteit.

De wereldwijde financiële crisis van 2008 had een enorme impact op de economie van de eurozone. De inflatie daalde flink, omdat de vraag naar goederen en diensten afnam. In 2008, vlak voor de recessie, was er zelfs sprake van een stijgende inflatie vanwege hoge olie- en grondstofprijzen, maar in 2009, na de crash, daalde de inflatie tot ver onder het jaarlijkse doel van 2% van de ECB.

De Europese Centrale Bank verlaagde de rente om de economie te stimuleren, maar de recessie leidde tot deflatiezorgen, vooral in landen zoals Griekenland en Spanje.

Na de recessie kwam de Europese schuldencrisis, die werd gekarakteriseerd door hoge overheidschulden in landen als Griekenland, Portugal, Italië, Spanje en Ierland. Dit leidde tot een periode van stagnatie en lage inflatie.

Gedurende deze jaren was de inflatie in de eurozone vaak onder de 2%, maar de ECB hield haar rentetarieven laag om de economie te ondersteunen. De inflatie fluctueerde tussen 0% en 2%, afhankelijk van de economische omstandigheden en de stijging van de energieprijzen. De financiële markten en banken werden herstructureren om het vertrouwen te herstellen.

Na de schuldencrisis was de inflatie in de eurozone langdurig laag, met zelfs zorgen over deflatie. De ECB reageerde met verschillende stimuleringsmaatregelen, waaronder:

• Quantitative easing (QE): De ECB begon grote hoeveelheden staatsobligaties op te kopen om de economie te stimuleren en de inflatie aan te jagen.

• Negatieve rentetarieven: Dit was een ongekende stap, waarbij de rente op deposito's bij de ECB negatief werd, om banken aan te moedigen meer geld uit te lenen.

Ondanks deze maatregelen bleef de inflatie in Europa tussen 0,5% en 1,5% in deze periode. Dit werd deels veroorzaakt door de lage olieprijzen en zwakke economische groei in sommige eurozone-landen.

De uitbraak van de COVID-19-pandemie in 2020 veroorzaakte een dramatische verstoring van de wereldeconomie. De lockdowns en beperkingen die in veel Europese landen werden opgelegd zorgden voor een dalende vraag naar goederen en diensten, wat weer leidde tot een tijdelijke daling van de inflatie. In 2020 was de inflatie in de eurozone zelfs negatief (deflatie) in sommige maanden.

Echter, vanaf de tweede helft van 2020 begon de inflatie weer te stijgen door een aantal factoren:

• Stijgende energieprijzen: Na de pandemie herstelde de vraag naar energie, wat leidde tot een sterke stijging van de energieprijzen.

• Leveringsketenproblemen: De wereldwijde toeleveringsketens werden verstoord, wat de kosten van veel producten verhoogde.

De inflatie in de eurozone begon in 2021 snel te stijgen, en dit zou zich doorzetten in 2022.

In 2022 steeg de inflatie in de eurozone sterk door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de stijgende energie- en voedselprijzen. De prijsstijgingen in de energieprijzen, vooral de aardgasprijzen, waren het resultaat van de geopolitieke spanningen en de verminderde energievoorziening vanuit Rusland naar Europa.

De inflatie bereikte recordhoogtes van meer dan 8% in de eurozone, met landen als Estland, Litouwen en Letland die de hoogste inflatiepercentages rapporteerden.

De ECB was genoodzaakt om haar beleid aan te passen, en begin 2023 verhoogde de centrale bank de rente om de inflatie te bestrijden. Ondanks deze renteverhogingen bleef de inflatie in Europa hoog in 2023, maar er was een afname te zien in de tweede helft van dat jaar.

In 2024 nam de inflatie in de gehele eurozone flink af en kwam deze steeds dichterbij het doel van 2% per jaar. Er werden in 2024 dan ook vier renteverlagingen doorgevoerd door de ECB. De energieprijzen stabiliseren zich en de economie toont tekenen van herstel. 

Ook in 2025 voerde de ECB al meerdere renteverlagingen door, maar in het laatste kwartaal bleef de rente ongewijzigd tijdens de laatste vergaderingen. De inflatie schommelde rond het streefdoel (gemiddelde van 2,1% in 2025) en verdere verlagingen waren niet nodig.