Wat is de nominale rente?

De nominale rente is het contractueel afgesproken, jaarlijkse rentepercentage dat spaarders op hun spaartegoed ontvangen. Dit is het rentepercentage dat je vaak ziet staan bij een spaarproduct of als je een hypotheek afsluit. 

Stel dat je € 10.000 aan spaargeld hebt en je hierover een rente van 2% per jaar ontvangt (de nominale rente), dan krijg je aan het einde van het jaar € 200 aan rente. Dit rentepercentage

Als je naar de nominale rente kijkt, kijk je dus alleen naar de vergoeding die spaarders op hun spaartegoed ontvangen. Aan het eind van het jaar staat er dus 2% meer op je spaarrekening.

Niet alleen bij spaartegoeden spreek je over nominale rente. Bij een hypotheek is de nominale rente de rente die per periode voor een hypotheek betaald wordt. Je spreekt de nominale rente af met de bank en deze wordt ook vermeld in de hypotheekakte.

Op de meeste spaarrekeningen wordt één keer per jaar rente uitbetaald. De nominale rente is in dit geval gelijk aan de effectieve rente. 

Maar als de rente meer dan één keer per jaar wordt uitgekeerd, bijvoorbeeld één keer per maand of kwartaal, ontstaat er een verschil. In dat geval is er sprake van rente-op-rente (samengestelde rente): je ontvangt de volgende keer ook rente over de rente die al eerder op je rekening is gestort.

Laten we datzelfde spaartegoed van € 10.000 nemen en hetzelfde nominale rentepercentage van 2%. Bij een rente-uitkering van eens per jaar, ontvang je dus € 200.

Maar stel dat de rente maandelijks uitgekeerd zou worden, dan wordt ongeveer 1/12e van de nominale rente bijgeschreven; zo'n 0,1667% per maand. In maand één groeit je saldo van € 10.000 naar € 10.016,67. In de maand erop krijg je opnieuw 0,1667% rente, maar nu over een iets hoger saldo dan de maand ervoor. Dat gaat zo door tot de laatste maand.

Uiteindelijk heb je € 201,84 aan rente ontvangen en is het effectieve rentepercentage 2,0184%. Dat is dus iets hoger dan het nominale rentepercentage van 2%.

De reële rente houdt ook rekening met de inflatie. Inflatie zorgt ervoor dat het leven duurder wordt en je geld minder waard wordt. Het reële rentepercentage geeft dan ook aan hoeveel je spargeld daadwerkelijk in koopkracht toe- of afneemt.

Laten we datzelfde spaartegoed van € 10.000 nemen en hetzelfde nominale rentepercentage van 2%. Stel dat de inflatie in datzelfde jaar 3% bedraagt. Dat betekent dat de spullen die aan het begin van het jaar € 10.000 kostten, nu € 10.300 kosten. Omdat de prijsstijgingen (3%) hoger zijn dan de rente die je ontvangt (2%), loopt je koopkracht achter op de inflatie.

Uiteindelijk is de reële rente in dit voorbeeld circa -1%. Ondanks dat je spaarsaldo nominaal is gegroeid met € 200, kun je met je totale spaartegoed minder kopen dan een jaar eerder.