Mapa ryzyka banków partnerskich: jak czytać rating banku/kraju i wskaźnik CET1?

Każdy podmiot, któremu powierzamy swoje pieniądze, może stać się niewypłacalny, co naraża na ryzyko utraty zainwestowanego kapitału. Dotyczy to nie tylko banków, lecz także: innych instytucji finansowych, spółek giełdowych i pozagiełdowych, państw. Znajomość ratingu kredytowego pozwala lepiej ocenić wiarygodność emitenta i poziom ryzyka inwestycji czy oszczędzania.

Ten materiał ma charakter edukacyjny i informacyjny. Nie stanowi rekomendacji ani porady inwestycyjnej. Przed podjęciem decyzji finansowej warto zapoznać się z dokumentacją banku i samodzielnie ocenić poziom ryzyka.

Rating stanowi ocenę ryzyka kredytowego danego emitenta. Określa jego zdolność do terminowego regulowania swoich zobowiązań (długów) – zarówno krótkoterminowych, jak i długoterminowych. Rating pozwala oszacować ryzyko inwestowania w instrumenty dłużne (np. obligacje i depozyty).

Rating banków pełni ważną funkcję – pozwala ocenić, czy dana instytucja jest zdolna do tego, aby spłacać swoim klientom w ustalonym czasie kapitał wraz z zyskiem odsetkowym.

• Warto sprawdzać oceny ratingowe, zanim podejmiemy decyzję o wpłaceniu oszczędności na lokatę terminową czy konto oszczędnościowe w danym banku.

• Wysokość oprocentowania nominalnego w skali roku nie powinna być więc jedynym kryterium wyboru.

• W ostatnich latach w niektórych krajach europejskich zdarzały się bankructwa banków – np. w Hiszpanii.

W razie niewypłacalności banku działającego na terenie Unii Europejskiej klient otrzyma kapitał wraz z odsetkami w ramach systemu gwarantowania depozytów – do równowartości 100 000 euro na jednego klienta w danym banku, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W Polsce taką funkcję pełni Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Warto jednak pamiętać, że ochrona jest limitowana do kwoty 100 tys. euro lub jej równowartości w lokalnej walucie na jednego klienta w danym banku. W razie przekroczenia tej kwoty o zwrot nadwyżki trzeba się ubiegać w postępowaniu sądowym.

Znajomość ratingu banków pozwala również uniknąć niepotrzebnego stresu. Gdy bank jest już bliski upadłości, wielu klientów w pośpiechu wypłaca pieniądze z bankomatów i przelewa środki na konta w innych bankach. Zwykle pojawiają się wtedy problemy z obsługą transakcji – np.:

• opóźnienia w realizacji przelewów,

• awarie bankowości internetowej,

• problemy z działaniem terminali płatniczych,

• limity wypłat.

Rating kredytowy opracowują wyspecjalizowane, niezależne agencje ratingowe. Najważniejszymi z nich są:

• Fitch,

• Moody’s.

• S&P.

Warto pamiętać, że poszczególne oceny ratingowe mogą się między sobą różnić. Jest tak, ponieważ rating stanowi ocenę subiektywną, dokonywaną przez daną agencję na podstawie analizy rynku i różnych wskaźników, które pozwalają szacować ryzyko makroekonomiczne, społeczne i polityczne.

Agencja ratingowa może brać pod uwagę m.in.:

• aktualną i prognozowaną sytuację gospodarczą w kraju,

• zadłużenie państwa i stan budżetu,

• obecny kierunek działań politycznych.

Agencje ratingowe zazwyczaj określają rating za pomocą liter alfabetu: A, B, C i D. Dominuje następująca klasyfikacja:

• Rating AAA: najwyższa możliwa ocena, która wskazuje na bardzo dużą wiarygodność finansową podmiotu i wysoką zdolność do obsługi zobowiązań.

• Rating AA: nieco niższa, lecz nadal bardzo wysoka ocena wypłacalności.

• Rating A: niski poziom ryzyka niewypłacalności przy średniej odporności na niekorzystne zmiany sytuacji gospodarczej na rynku.

• Rating BBB: stosunkowo wysoka zdolność spłaty długów w długoterminowej perspektywie, lecz podwyższona podatność na niekorzystne zmiany rynkowe.

• Rating BB: wysoka zdolność do terminowej spłaty zobowiązań jedynie w sprzyjających lub przeciętnych warunkach gospodarczych.

• Rating B: zdolność do obsługi zobowiązań tylko w sprzyjających warunkach makroekonomicznych.

• Rating CCC – C: niska wiarygodność finansowa i duże ryzyko problemów ze spłatą nawet w korzystnym klimacie rynkowym.

• Rating DDD – D: najniższa ocena ratingowa, która wskazuje na ekstremalne ryzyko niewypłacalności.

Niektóre agencje ratingowe (np. Moody’s) stosują dodatkowo oznaczenie w formie małych liter i cyfr od 1 do 3, które umożliwiają bardziej precyzyjną ocenę, np.:

• Aa – jest to nieco wyższa ocena niż A,

• Aa1 – wyższa podkategoria Aa,

• A1 – nieco niższa ocena od Aa, lecz wyższa niż A2 czy A3.

Można się również spotkać z pomocniczym oznaczeniem w postaci znaków „+” i „-”. Wskazują one na:

• nieco wyższy/niższy poziom ryzyka w danej kategorii,

• prognozy dotyczące kierunku zmian ratingu danego podmiotu w przyszłości (np. w ciągu 12 miesięcy).

Ministerstwo Finansów regularnie aktualizuje rating Polski na oficjalnej stronie internetowej. Można w tym miejscu porównać oceny wystawiane przez największe agencje ratingowe – Fitch, Moody’s i S&P.

Poniższa tabela przedstawia rating krajów Unii Europejskiej według trzech różnych agencji. Najwyższe oceny mają obecnie takie państwa jak:

• Dania,

• Niemcy,

• Luksemburg,

• Holandia,

• Szwecja.

Do państw z niższymi ratingami należą natomiast:

• Włochy,

• Bułgaria,

• Węgry,

• Grecja,

• Rumunia.

Poniższe wskaźniki są jednym z elementów oceny stabilności banku i powinny być analizowane łącznie – nie stanowią samodzielnej gwarancji bezpieczeństwa środków.

Agencje ratingowe przyznają oceny ratingowe na podstawie różnych wskaźników, które poszczególne banki publikują w swoich sprawozdaniach finansowych. Do najważniejszych z nich należą m.in.:

• CET1/Tier 1

• NPL

• ROA

• ROE

CET1 to współczynnik kapitału podstawowego, czyli o najwyższej jakości.

• Bierze pod uwagę zwłaszcza akcje banku, niepodzielony zysk z lat ubiegłych i inne rezerwy.

• Określa relację między kapitałem podstawowym a aktywami bankowymi (np. udzielonymi kredytami) ważonymi ryzykiem.

• Zwiększa się, gdy bank pozyskuje nowy kapitał lub spada wartość aktywów ważonych ryzykiem.

Zbliżonym, lecz nieco szerszym wskaźnikiem jest Tier I. Również określa on kapitał podstawowy banku, lecz powiększony o instrumenty dodatkowe AT1, np. niektóre obligacje.

Wskaźnik Tier I sektora bankowego w Polsce wyniósł w 2024 roku 18,1%. Jest to wynik zbliżony do średniej w całej Unii Europejskiej (19,4%). Najwyższą wartość uzyskały banki na Cyprze (25,9%), Malcie (22%) i Łotwie (21,9%).

Wskaźnik NPL (non-performing loans) pokazuje udział kredytów nieregularnych, czyli zagrożonych brakiem spłaty (zwykle z opóźnieniem powyżej 90 dni), w całym portfelu kredytów banku. Jego poziom rośnie najczęściej w okresach kryzysów finansowych, a za bezpieczny uznaje się wynik poniżej 5%. W Polsce wskaźnik NPL wyniósł 3,9%, co jest najwyższą wartością w UE przy średniej unijnej 1,9%.

Wskaźnik TCR (łączny współczynnik kapitałowy) pokazuje relację kapitału własnego banku do aktywów ważonych ryzykiem i jest jedną z kluczowych miar jego wypłacalności – im wyższy, tym mniejsze ryzyko dla klientów. W 2024 roku polskie banki osiągnęły TCR na poziomie 19,3%, co było jednym z najniższych wyników w UE przy średniej 21,4%. Najwyższe wartości wskaźnika odnotowano na Cyprze (28,1%), Malcie (25,3%) i Łotwie (23,7%).

Wskaźnik ROA (Return on Assets) mierzy rentowność aktywów i pokazuje, jak efektywnie bank wykorzystuje swoje zasoby do generowania zysku, obliczając relację zysku netto do wartości aktywów ogółem. W 2024 roku ROA polskiego sektora bankowego wyniósł 1,2%, czyli tyle samo co średnia w Unii Europejskiej. Najwyższe wartości wskaźnika odnotowano na Węgrzech (2,1%), Łotwie (2,0%), w Bułgarii (1,9%) oraz na Cyprze (1,9%).

Wskaźnik ROE (Return on Equity) mierzy rentowność kapitałów własnych banku i pokazuje, jaką stopę zwrotu generuje on z zysku netto w relacji do posiadanego kapitału. W 2024 roku polskie banki osiągnęły ROE na poziomie 14,6%, nieco powyżej średniej unijnej wynoszącej 13,0%. Najwyższe wartości wskaźnika odnotowano w sektorach bankowych Węgier (19,4%), Litwy (18,7%) oraz Cypru (18,3%).

Aby uzyskać wiedzę na temat ratingu banków partnerskich Raisin, można zapoznać się z kartami informacyjnymi poszczególnych podmiotów.

• Znajdują się tam zarówno oceny ratingowe (banków i krajów) wystawione przez niezależne agencje, jak i informacje dotyczące najważniejszych wskaźników płynności finansowej – np. TCR czy ROE.

• Można się również dowiedzieć, czy dany bank jest notowany na giełdzie papierów wartościowych.

Przyjrzyjmy się kluczowym informacjom z kart kilku przykładowych banków partnerskich Raisin. Poniższe dane mają charakter informacyjny i odzwierciedlają stan na wskazany dzień. Oceny ratingowe i wskaźniki finansowe mogą ulegać zmianom.

• Nazwa banku: Crédit Agricole Auto Bank

• Kraj pochodzenia: Włochy

• Rating kraju: Moody's: Baa3, S&P: BBB, Fitch: BBB, DBRS: BBB high

• Rating banku: Moody's: Baa1, S&P: BBB, Fitch: BBB+

• Minimalny wymagany łączny współczynnik kapitałowy: 8,00%

• Notowanie na giełdzie papierów wartościowych: Tak

• Nazwa banku: Renault Bank

• Kraj pochodzenia: Francja

• Rating kraju: Moody's: Aa3, S&P: AA-, Fitch: AA-, DBRS: AA high

• Łączny współczynnik kapitałowy (TCR): 16,05 %

• Minimalny wymagany łączny współczynnik kapitałowy: 8,00 %

• Notowanie na giełdzie papierów wartościowych: Nie

• Nazwa banku: HoistSpar

• Kraj pochodzenia: Szwecja

• Rating kraju: Moody's: Aaa, S&P: AAA, Fitch: AAA, DBRS: AAA

• Minimalny wymagany łączny współczynnik kapitałowy: 8,00 %

• Ostatni zwrot z kapitału własnego (ROE): 18,00 %

• Średni zwrot z kapitału własnego w ciągu ostatnich 3 lat: 15,67 %

• Notowanie na giełdzie papierów wartościowych: Tak

Źródła:

https://www.gov.pl/web/finanse/rating [dostęp 17.12.2025]

https://www.eurorating.com/pl/ratingi/skala-ratingowa [dostęp 17.12.2025]

https://www.bankier.pl/smart/ranking-bankow-w-polsce-najlepsze-i-bezpieczne-banki-w-polsce [dostęp 17.12.2025]

https://www.knf.gov.pl/?articleId=95877&p_id=18 [dostęp 17.12.2025]

https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=69234 [dostęp 17.12.2025]