Zelf (extra) pensioen opbouwen: in box 1 of box 3?

Bij zelf pensioen opbouwen kun je in Nederland kiezen tussen box 1 en box 3, afhankelijk van hoe en met welk doel je spaart. 

• In box 1 bouw je pensioen op via een lijfrente of pensioenrekening met belastingvoordeel: de inleg is vaak aftrekbaar van je inkomen, waardoor je nu minder belasting betaalt. Daar staat tegenover dat het geld vaststaat tot de pensioendatum en dat je later belasting betaalt over de uitkeringen. 
• In box 3 bouw je vermogen op zonder fiscale aftrek bij inleg en met meer vrijheid en flexibiliteit: je kunt altijd bij je geld, maar je betaalt jaarlijks vermogensrendementsheffing over je totale vermogen boven de vrijstelling. Box 1 is vooral aantrekkelijk als je jaarruimte hebt en nu een hoog belastingtarief betaalt, terwijl box 3 geschikt is als je flexibiliteit belangrijk vindt en zelf wilt bepalen wanneer en hoe je het vermogen gebruikt.

Vanwege de voordelige belastingvoorwaarden, kan niet iedereen er zomaar voor kiezen om pensioen op te bouwen in box 1. Hier zijn strenge voorwaarden aan verbonden. De details hangen sterk af van je persoonlijke situatie. Hier volgt een kort overzicht van de belangrijkste punten waar een speciaal pensioenproduct in box 1 aan moet voldoen:

• Afgesloten bij een erkende financiële instelling
• Inleg geeft recht op een periodieke uitkering, vanaf een vooraf bepaalde datum
• De uitkering is “vast en gelijkmatig”
• Je maakt op tijd aanspraak op de lijfrente
• Je hebt een aantoonbaar pensioengat. Zonder pensioengat, kun je de inleg niet aftrekken van de belasting in box 1

Bij het opbouwen van pensioen in box 3 gelden in principe geen voorwaarden. Dit is logisch, omdat je ook geen belastingvoordeel geniet. Je kunt zoveel sparen en beleggen als je zelf wilt. Belasting betaal je ieder jaar in box 3, zodra je boven de vrijstellingsgrens uitkomt.

Vanwege het fictieve/forfaitaire rendement, maakt het in de komende jaren ook niet uit hoeveel kapitaal je opbouwt. De belasting blijft gelijk. Wel van belang is hoeveel je spaart en hoeveel je belegt.

Zelf berekenen of sparen in box 1 of box 3 slimmer is, is ingewikkeld. Uiteindelijk is dit een beslissing die je het beste met een financieel adviseur bespreekt.

De volgende vuistregels kunnen helpen bij het maken van een beslissing.

• Hoe hoger de mogelijke belastingaftrek in box 1, hoe aantrekkelijker het is om in box 1 in te leggen. Dit hangt ook af van het inkomen en de jaarruimte
• Hoe lager de belastingdruk op vermogen in box 3, hoe aantrekkelijker het is om in box 3 in te leggen. Beleggingen boven het heffingsvrije vermogen worden momenteel een stuk hoger belast dan spaargeld
• Hoe korter de looptijd, hoe zwaarder de inkomstenbelasting uiteindelijk mee kan wegen bij de uitkering