Investeren in ETF's: Risico's en risicostrategieën

Elke ETF heeft een risicoscore die je terugvindt in het Essentiële-informatiedocument (Eid), ook wel het Key Information Document (KID) genoemd. 

Deze score loopt van 1 (lager risico) tot 7 (hoger risico) en geeft een indicatie van de mogelijke schommelingen in waarde. Zo hebben ETF's die voornamelijk uit obligaties bestaan, doorgaans een lage risicoscore van 1 t/m 4. ETF's die voornamelijk uit aandelen bestaan hebben doorgaans een hogere risicoscore van 5 t/m 7. ETF's met een zeer hoge risicoscore van 7 zijn doorgaans sector-ETF's met zeer hoge volatiliteit, bijvoorbeeld rondom clean energy of biotech.

De risicoscore is gebaseerd op historische gegevens en een gestandaardiseerde berekeningsmethode. Houd er rekening mee dat ook een lagere risicoscore geen garantie biedt tegen verlies. Lees daarom altijd het Eid zorgvuldig voordat je belegt.

Als je belegt ETF’s, kun je te maken krijgen met verschillende risico's. We behandelen de drie meest gebruikelijke:

Als met behulp van een ETF belegd wordt in aandelen, grondstoffen of andere goederen die in waarde schommelen, spreken we van marktrisico’s. De waarde van een ETF is afhankelijk van de waarde van de onderliggende effecten.

• Volatiliteit: Het marktrisico van een ETF wordt voor een groot deel weergegeven in de volatiliteit. De volatiliteit geeft aan hoeveel een onderliggende index in waarde schommelt. Naar boven en naar beneden toe. Hoe hoger de volatiliteit, hoe hoger het risico op waardeschommelingen. En dus meestal ook op een (groter) verlies.
  De volatiliteit van een ETF of index is echter gebaseerd op gegevens uit het verleden. Niemand kan met zekerheid voorspellen hoe een beurs presteert in de toekomst. Als een ETF al voor geruime tijd verhandeld wordt, geven de volatiliteitscijfers van dat ETF een aardige inschatting. Maar meestal ook niet meer dan dat.
• Risicospreiding: Door te beleggen in een ETF die meerdere indexen volgt, kun je het risico spreiden. Zo kun je sterke waardedalingen van aandelen binnen een index opvangen met andere aandelen waarvan de koers minder sterk samenhangt met de andere index.
  Toch is dit zeker niet altijd genoeg. Een voorbeeld hiervan is de MSCI World Index. Deze ETF is verspreid over vele indexen, maar de volatiliteit is alsnog niet bepaald gering. Ter illustratie zijn hieronder de prestaties in de laatste 6 jaar weergegeven, samen met die van de AEX GR en de Dow Jones. Disclaimer: Historische rendementen zijn geen betrouwbare indicator voor toekomstige resultaten.

Bij sommige ETF’s krijg je te maken met tegenpartijrisico’s. Dit houdt in dat er een risico is dat een tegenpartij bepaalde verplichten niet na kan komen.

ETF’s worden aan de beurs verhandeld. Daarom kunnen beleggers hun investering ook aan de beurs aanbieden. En zijn ze niet afhankelijk van een emittent. Toch gebruiken sommige ETF’s constructies waar risico’s aan verbonden zijn.

Dit betreft zogenaamde synthetische ETF’s. Bij deze ETF’s wordt een index nagebootsts. Niet door een representatief pakket aan aandelen (of bijvoorbeeld grondstofeffecten) te kopen. Maar door met behulp van bijvoorbeeld swaps met een tegenpartij een index te vormen.

Als de tegenpartij een verplichting niet na kan komen, bijvoorbeeld door een faillissement, staan kleine beleggers vaak helemaal achteraan in de rij van schuldeisers. Dit risico kun je voorkomen door alleen in fysieke ETF’s te beleggen.

Een derde ETF-risico waar je rekening mee moet houden, zijn valutarisico’s. Dit heeft te maken met de wisselkoersen. Je loopt alleen een valutarisico als je investeert in een andere valuta. In ons geval dus in een andere valuta dan de euro.

De tabel hieronder laat zien hoe (fictieve) schommelingen in de wisselkoersen een uitwerking hebben op het rendement van een indextracker, die in dollar verhandeld wordt.

De beste manier om risico’s te beperken is door diversificatie.

• Beleg in ETF's die verschillende indexen volgen. Beleg bijvoorbeeld in een ETF die een Nederlandse index volgt en een ETF die een Amerikaanse index volgt. Of een index rondom waterstoffen en een ETF die een goud index volgt.
• Kies voor een ETF die in meerdere indexen belegt of in een heel breedgespreide index. Een goed voorbeeld is de MSCI World Index. Als je belegt in deze index, beleg je in vrijwel alle beursgenoteerde bedrijven ter wereld.
• Ook ETF's waarbij belegd wordt in obligaties, worden gezien als een beleggingsproduct met een lager risico.