Lijfrente komt vrij: ontdek de mogelijkheden

Een lijfrente bouw je op voor je pensioen. Dit doe je via een bank, beleggingsinstelling of verzekeraar, waar je het geld op een geblokkeerde rekening laat sparen of beleggen. Gedurende deze opbouwfase staat je geld vast en kun je er niet zomaar bij. Het tussentijds opnemen van het kapitaal (lijfrente afkopen) is echter wel mogelijk, al kunnen daar (hoge) kosten en fiscale gevolgen bij komen kijken. 

Aan het einde van de looptijd komt je opgebouwde kapitaal vrij. Dit betekent niet dat je verplicht bent om de uitkeringen direct te laten ingaan. Ook zit je niet vast aan je huidige aanbieder. Je kunt eenvoudig overstappen naar een andere partij of overstappen van bijvoorbeeld een beleggings- of spaarrekening naar een lijfrenteverzekering en andersom.

Het traject bestaat dus uit twee fases: de opbouwfase en de uitkeringsfase. Zodra de opbouwfase afloopt, sta je voor twee belangrijke keuzes:

• Het moment van uitkeren: Laat je het geld direct periodiek uitbetalen, of stel je de uitkeringsdatum nog even uit?
• Het type product: Kies je voor de zekerheid van een vaste bankspaaruitkering, of ga je voor een (deels) belegde uitkering bij een bank of verzekeraar?

Als je opgebouwde lijfrentekapitaal vrij komt, heb je in principe 3 opties:

• Lijfrente uitkeren: je laat je opgebouwde lijfrente periodiek uitkeren. Dit is in principe de standaardoptie.
  • Dit kan bij dezelfde aanbieder, maar je kunt je lijfrente ook omzetten naar een andere aanbieder.
  • Je kunt de lijfrente ook laten uitkeren voor het bereiken van de AOW-leeftijd (met premies die voor 2006 zijn ingelegd)
• Lijfrente verlengen: in dit geval kies je ervoor om je lijfrente als het ware uit te stellen. 
• Lijfrente afkopen: je laat de opgebouwde lijfrente direct in één keer uitkeren. 

In de onderstaande tabel hebben we alle kenmerken, voordelen en nadelen van elke optie op een rijtje gezet en kun je zien welke opties voor jou aantrekkelijk zijn.

Let op: We kunnen niet garanderen dat deze informatie ook voor jou correct is. De informatie in dit artikel is bedoeld ter oriëntatie. Bespreek je situatie altijd met een ervaren adviseur voordat je een beslissing maakt.

Je kunt er voor kiezen om je opgebouwde kapitaal periodiek uit te laten keren. Dit kan bij je huidige aanbieder, maar je mag hiervoor ook overstappen naar een andere aanbieder. 

Uitkeren kan via een tijdelijke of een levenslange uitkering:

• Tijdelijke uitkering: Minimale looptijd van 5 jaar. De totale jaarlijkse uitkering van al je tijdelijke lijfrenten samen mag per kalenderjaar niet hoger zijn dan € 27.192 bruto.
• Langdurige / Levenslange uitkering: Wil je een hoger jaarlijks bedrag ontvangen dan € 27.192? Dan kies je voor een langdurige uitkering. Bij banksparen geldt een minimale looptijd van 20 jaar vanaf het behalen van de AOW-leeftijd (plus het aantal jaren dat de uitkering vóór de AOW-leeftijd ingaat). Voor levenslange uitkeringen via een verzekeraar geldt de maximale jaargrens van € 27.192 niet.

Komt je kapitaal vrij vóór je AOW-leeftijd, dan kun je een overbruggingslijfrente afsluiten om bijvoorbeeld eerder te stoppen met werken.

• Voorwaarde: Dit kan alleen met kapitaal opgebouwd uit premies die vóór 2006 zijn ingelegd. Heb je na 1 januari 2006 nog premie ingelegd? Dan mag je alleen het deel van vóór 2006 hiervoor gebruiken.
• Belasting & Maxima: De uitkeringen vallen in Box 1. Omdat je nog geen AOW ontvangt, betaal je hier vaak een hoger belastingtarief over. In 2026 geldt een maximale overbruggingsuitkering van € 63.288 per jaar. Je betaalt geen revisierente.

Ben je niet tevreden met je huidige product (bijvoorbeeld bij een woekerpolis) of wil je een andere uitkeringsvorm? Dan kun je het kapitaal direct laten overmaken naar een nieuw product of een andere aanbieder en je lijfrente omzetten en overstappen.

Dit kan in beginsel altijd. Laat je het bedrag rechtstreeks overmaken tussen de financiële instellingen, dan voorkom je een fiscaal belaste afkoop (geen verboden handeling). Wel kan de gekozen uitkeringsvorm invloed hebben op het belastingtarief en de voorwaarden.

Wil je jouw lijfrenteverzekering of bankspaarrekening laten verlengen? Of deze optie mogelijk is en wat de voorwaarden zijn, hangt af van het fiscaal regime waaronder je valt.

Als je de AOW-leeftijd bereikt en je je lijfrente nog niet wil laten uitkeren, kun je er ook voor kiezen om deze uit te stellen en te verlengen. Je verzoekt de verzekeraar of bank om het product voor je te verlengen. Indien dit mogelijk is, kan dit tot maximaal 5 jaar na het bereiken van de AOW-leeftijd. Hierna moet uitgekeerd worden.

Of deze optie mogelijk is en wat de voorwaarden zijn, hangt af van het fiscaal regime waaronder je valt. Ook zijn de voorwaarden van de verzekeraar/bank van belang. Als je door kunt sparen of beleggen, is dit vaak tot 31 december van het vijfde jaar nadat je de AOW-leeftijd bereikt. In veel gevallen mag je dan geen nieuwe premies inleggen.

Als je doorgaat met sparen of beleggen zal dit doorgaans geen invloed hebben op je belastingaangifte. Het vermogen blijft vrijgesteld van box 1- en box 3-heffingen.

In principe wordt een lijfrente periodiek uitgekeerd. Maar je kunt er ook voor kiezen om je lijfrente af te kopen. Dit betekent dat je het opgebouwde bedrag in één keer uit laat keren. Je kunt je lijfrenteverzekering of bankspaarrekening in beginsel altijd afkopen, maar dat heeft wel fiscale en financiële gevolgen.

Je verzoekt je verzekeraar of bank dan om het gehele bedrag uit te keren. Dit bedrag wordt direct belast in box 1 (inkomstenbelasting) tegen het voor jou geldende schijventarief.

Daarnaast betaal je over de uitkering die is opgebouwd met eerder afgetrokken premies een boete: de revisierente van maximaal 20%. Lijfrenten die nog vallen onder het oude regime (vóór 1992 voor verzekeringen) en kleine lijfrentes met een totale waarde tot € 5513 zijn in 2026 vrijgesteld van deze revisierente.

Het nettobedrag dat na inhouding van belastingen op je bankrekening overblijft, valt pas het daaropvolgende jaar in box 3 (vermogensbelasting) zodra dit na aftrek van eventuele schulden boven de vrijstellingsgrens uitkomt.