Eerder met pensioen: wat zijn de mogelijkheden?

Een vervroegd pensioen betekent dat je eerder stopt met werken dan de AOW-leeftijd. In Nederland is de AOW-leeftijd (de leeftijd waarop je een uitkering van de overheid krijgt) het officiële moment waarop je met pensioen gaat. Dat is in 2026 (tot en met 2027) 67 jaar. 

Maar sommige mensen kiezen ervoor om al eerder te stoppen met werken en eerder met pensioen te gaan. In 2025 was de gemiddelde pensioenleeftijd bijvoorbeeld 66 jaar en 4 maanden, terwijl de AOW-leeftijd toen ook al 67 jaar was. 

Je krijgt nog geen AOW-uitkering als je voor je AOW-leeftijd met pensioen gaat. Je moet dus zelf zorgen voor inkomen in de periode tussen je vervroegde pensioen en het bereiken van je AOW-leeftijd. Dat kan bijvoorbeeld met spaargeld, een lijfrente, of je opgebouwde pensioen bij je werkgever.

1. Je ontvangt geen AOW

Dankzij de AOW is armoede onder ouderen in Nederland op een zeer laag niveau. Het percentage ouderen onder de armoedegrens is zelfs lager dan het gemiddelde van de bevolking.

Omdat het basispensioen onder de AOW zo solide opgezet is, vertrouwen veel Nederlanders op het pensioen dat ze via de eerste twee pijlers (AOW en werkgeverspensioen) opbouwen. Zodra je besluit eerder te stoppen met werken, zul je een aantal jaren moeten overbruggen, tot je de AOW-leeftijd bereikt.

Zolang je in Nederland blijft wonen en/of werken, wordt je AOW niet gekort. Voor ieder jaar dat je niet in Nederland woont en/of werkt, wordt je AOW met 2% gekort. Overweeg je te emigreren na je vervroegde pensioen? Dan moet je hier dus ook rekening mee houden, omdat je voor elk jaar dat je niet in Nederland woonde, minder AOW ontvangt.

2. Minder pensioenopbouw, lagere uitkering

Wil je vervroegd met pensioen gaan? Dan bouw je gedurende deze jaren geen pensioen op in pijler 2. Dit betekent, dat je uitkering lager wordt, ook als je er nog niet voor kiest om je pensioen in te laten gaan.

Vaak is het ook mogelijk om je pensioen alvast in te laten gaan voordat je de AOW-leeftijd bereikt. In dit geval ontvang je nog minder pensioen, omdat je voor een langere periode je pensioen ontvangt.

3. Maandelijks lager bedrag uit lijfrentes

Heb je een aanvullend pensioen, bijvoorbeeld in de vorm van een bancaire lijfrente (banksparen) of lijfrenteverzekering? Hier zijn strenge voorwaarden aan verbonden. Als je in het nieuwe regime valt, mag je de lijfrente niet zonder meer in laten gaan wanneer jij wilt. Het afkopen van je lijfrente is fiscaal zeer nadelig.

Het geld op je bankspaarrekening of de opgebouwde premies in je lijfrenteverzekering staan vast totdat je de AOW-leeftijd behaalt. Waarschijnlijk kun je er dus niet op rekenen, dat je aanspraak kunt maken op je aanvullende pensioen voordat je de AOW-leeftijd behaalt.

Ben je van plan om je lijfrente levenslang uit te laten keren? Dan kun je de uitbetaling wel eerder in laten gaan. Ook in dit geval, zal je een lager maandelijks bedrag ontvangen. Niet alleen gedurende de overbruggingsjaren tot je de AOW-leeftijd bereikt, maar ook daarna.

Als je een uitkering uit een bankspaarrekening geniet, worden de jaren vóór je de AOW-leeftijd bereikt, opgeteld bij de verplichte minimale uitkeringsperiode van 20 jaar.

Zoals we aan het begin al uit hebben gelegd, kun je ervoor kiezen om te stoppen met werken. Dat is nog niet hetzelfde als met pensioen gaan. Als je met vroegpensioen gaat, geef je dit altijd aan bij je pensioeninstanties. Met pensioen gaan, is dus eigenlijk hetzelfde als aangeven bij je pensioeninstantie dat je pensioenuitkeringen wil gaan opnemen.

Geef altijd op tijd aan dat je je pensioen naar voren wil halen bij je pensioeninstantie. Zeker drie maanden van tevoren, maar liever bijvoorbeeld al een jaar van tevoren. Dan kan de vroegpensioenregeling in werking worden gezet.

Of je al vroeger met pensioen kunt gaan, is afhankelijk van hoeveel jaar het nog duurt voordat je de AOW-leeftijd bereikt:

• Je bereikt de AOW-leeftijd over 10 jaar of langer: Je kunt nog geen pensioen uit laten keren. Natuurlijk kun je wel stoppen met werken (of bijvoorbeeld een dag minder gaan werken) maar je kunt nog geen pensioenuitkeringen uit pijler 2 in laten gaan. Wel kun je bijvoorbeeld een levenslange lijfrente/bankspaarrekening uit pijler 3 uit laten keren.
• Je bereikt de AOW-leeftijd over 5 tot 10 jaar: Je kunt je opgebwoude pensioen uit pijler 2 gaan ontvangen, maar je mag daarna niet meer doorwerken. Je kunt ook voor een deeltijdpensioen kiezen. In dit geval, moet je vanaf het begin aangeven hoeveel je nog wil gaan werken. Je mag dan later niet méér gaan werken. Stel dat je altijd fulltime werkte en nu 15 uur wil blijven werken, dan ga je dus voor 25 uur met vervroegd pensioen. Je blijft een gedeelte salaris ontvangen en een gedeelte vervroegd pensioen.
• Je bereikt de AOW-leeftijd binnen 5 jaar: De regels zijn soepeler. In dit geval, kun je alvast met pensioen gaan en zoveel blijven werken als je zelf wil.

Hoe zit het precies met de belasting als je vervroegd met pensioen gaat? Zoals altijd met belastingvraagstukken, kan dit gecompliceerd worden. Hieronder hebben we een paar van de belangrijkste nadelen voor je samengevat.

1. Je profiteert niet van het lagere belastingtarief over je pensioen dat ingaat nadat je de AOW-leeftijd bereikt
2. Als je een lijfrente afkoopt, betaal je waarschijnlijk revisierente en in één keer belasting in box 1
3. Let goed op de loonheffingskorting als je ook nog ander inkomen blijft ontvangen
4. Als je een hoog bedrag op je rekening hebt staan, ga je mogelijk (meer) spaartaks betalen in box 3

Heb je een lijfrente in pijler 3, en ben je aan het nadenken over afkopen? Je ontvangt dan weliswaar het volledige bedrag in één keer, maar betaalt meestal ook een revisierente (boete) van 20%. Dit komt nog eens bovenop de Box 1-belasting, die je ook in één keer af moet dragen. Zo kan de belastingdruk oplopen tot 69,5%.

Ga je met vervroegd pensioen, maar ontvang je nog steeds een inkomen? Let er dan op, dat je de loonheffingskorting niet dubbel toepast. Omdat je de loonheffingskorting slechts één keer in mag zetten, krijg je anders een naheffing bij je jaaropgave.

Het is fijn om eerder met pensioen te gaan. Vaak heb je hier een flink bedrag aan spaargeld voor nodig, of een zeer ruim pensioen. Wil je een tijdje teren op spaargeld? Dan kan het zijn dat je met je vermogen boven de vrijstellingsgrens uitkomt. Die wordt jaarlijks vastgesteld door de overheid.

Vermogensrendementsheffing betaal je helaas ieder jaar weer. Als je van je spaargeld gaat leven, is het dus een goed idee om er ook voor te zorgen dat je minstens de spaartaks opvangt. Bijvoorbeeld met een spaarrekening of depositorekening van Raisin.