Fictief rendement in box 3 in 2026

Tot 2021 werkte de Belastingdienst ook al met fictieve rendementen, maar werd er ook een fictieve verdeling tussen spaargeld en beleggingen gehanteerd.

Dat betekent dat je hetzelfde percentage belasting betaalde over spaargeld als over beleggingen, maar werd er wel gekeken naar de hoogte van je vermogen en in welke schijf dat bedrag viel.

• In 2020 was het fictieve rendement voor de eerste € 72.797 (de eerste schijf) gemiddeld 1,789%. Over 67% van je vermogen in de eerste schijf werd een fictief rendement van 0,07% gehanteerd en over de overige 33% werd een fictief rendement van 5,28% gehanteerd. Tot € 1.005.573 (de tweede schijf) was het fictieve rendement over 21% van je vermogen 0,07% en over 79% was dat 5,28%. Had je meer dan € 1.005.573 aan vermogen (de derde schijf)? Dan werd 100% van je vermogen met een fictief rendement van 5,28% belast. Hier betaalde je 31% vermogensbelasting over.
• In 2021 en 2022 werd een nieuwe rekenmethode geïntroduceerd. Je kon nog steeds gebruik maken van de oude methode van 2020 als die gunstiger voor je uitviel, maar je mocht ook de nieuwe methode toepassen, waarbij er een ander fictief rendement voor spaargeld dan voor beleggingen gold. In 2021 was het fictieve rendement op spaargeld 0,01% en op beleggingen 5,69%. In 2022 was het fictieve rendement op spaargeld -0,01% en voor beleggingen 5,53%.
• In 2023 was het fictieve rendement op spaargeld 0,92% en voor beleggingen vastgoed 6,17%. Je betaalde 32% vermogensbelasting over je vermogen boven de heffingsvrije grens.

Het fictieve rendement (ook wel forfaitair rendement genoemd) houdt in dat de Belastingdienst een aanname maakt over het rendement dat je behaalt. Op basis van deze aanname wordt bepaald hoeveel belasting je betaalt. In box 3 werkt de vermogensrendementsheffing, ook wel bekend als de vermogensbelasting of spaartaks, naar een forfaitair/fictief principe.

Voor de vermogensrendementsheffing in box 3 maakt het uiteindelijk niets uit hoeveel spaarrente je daadwerkelijk hebt ontvangen op je spaargeld of hoeveel rendement je hebt gemaakt met je beleggingen. Je wordt belast op basis van een veronderstelling over je rendement; een fictief rendement dus.

In de toekomst wordt je vermogen belast op basis van een werkelijk rendement. Die wens ligt er al langer, maar er zitten wat haken en ogen aan. Daarom is de introductie van dit nieuwe systeem uitgesteld tot ten minste 2028.

Op beleggingen wordt gemiddeld een hoger rendement behaald dan op spaargeld, dus worden beleggingen dit ook hoger belast. 

De Belastingdienst werkt aan een systeem waarin het fictief rendement niet meer gehanteerd wordt, maar het daadwerkelijke rendement belast gaat worden. Vanaf 2028 wil de overheid belasting heffen via een vermogensaanwasbelasting op werkelijk rendement, in plaats van het oude fictieve systeem, wat zou moeten leiden tot een eerlijker belastingstelsel in Nederland. 

Echter is er veel kritiek, zowel van beleggers als vanuit de politiek. Minister van Financiën Heinen gaf op 26 februari al aan de wet aan te passen, nadat er amper twee weken ervoor ingestemd was door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer moet voor medio maart instemmen om het stelsel op tijd in te laten gaan in 2028.