Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) 2026: jak działa?

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to forma dobrowolnego oszczędzania w ramach III filaru.

IKZE jest obecne w systemie ubezpieczeń społecznych od 1 stycznia 2012 roku, kiedy weszły w życie zapisy ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych. Dokument ten wprowadził zmiany do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych.

Wysokość emerytury w podstawowym systemie emerytalnym w Polsce z każdym kolejnym rokiem jest coraz niższa w stosunku do ostatniej wypłaty wynagrodzenia. Na niską stopę zastąpienia mają wpływ różne czynniki, w tym sytuacja demograficzna i wydłużająca się długość życia. Warto więc zacząć oszczędzać pieniądze na dodatkową emeryturę.

Źródło: prognoza ZUS

Na Indywidualnym Koncie Zabezpieczenia Emerytalnego mogą gromadzić oszczędności wyłącznie osoby fizyczne, które ukończyły 16. rok życia. Osoby pełnoletnie mają możliwość wpłacania środków na IKZE z dowolnych źródeł. Do uzyskania pełnoletności wpłaty mogą pochodzić jedynie z dochodów z pracy wykonywanej w ramach umowy o pracę.

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego samo w sobie nie jest konkretnym produktem finansowym, a jedynie opakowaniem różnych instrumentów inwestycyjnych. Ustawa dopuszcza prowadzenie IKZE przez następujące instytucje:

• Banki prowadzące działalność maklerską: oferują IKZE na oprocentowanym rachunku oszczędnościowym lub w ramach obligacji skarbowych.

• Biura i domy maklerskie: pozwalają inwestować środki na rachunku maklerskim w samodzielnie wybrane aktywa – w tym akcje, obligacje korporacyjne czy ETF-y. Oszczędzający zyskuje pełną swobodę w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.

• Zakłady ubezpieczeń na życie: sprzedają ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK).

• Powszechne Towarzystwa Emerytalne: oferują dobrowolne fundusze emerytalne i inwestują w jeden konkretny fundusz, którym zarządzają.

• Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych: osoba oszczędzająca na emeryturę w ramach IKZE inwestuje w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Dany fundusz może wybierać różne instrumenty finansowe, w tym akcje i obligacje.

Skoro już wiemy, jak działa IKZE, warto zwrócić uwagę na związane z nim ryzyko utraty kapitału. Jest ono wysokie zwłaszcza w przypadku funduszy inwestycyjnych oraz inwestowania na rachunku maklerskim. Należy więc dokładnie zapoznać się z parametrami danego instrumentu inwestycyjnego oraz renomą danej instytucji.

Oszczędzanie na emeryturę w ramach IKZE nie wymaga regularnych wpłat. Można je wnosić z dowolną częstotliwością, np. raz w miesiącu, raz na kwartał lub raz w roku. Istnieje możliwość sprawdzenia stanu konta w IKZE w dowolnym momencie. Instytucja finansowa na bieżąco dopisuje wypracowywany zysk do rachunku IKZE i go reinwestuje.

Aby założyć rachunek IKZE, należy podpisać umowę z wybraną instytucją finansową. Najczęściej można to zrobić online, za pośrednictwem kuriera lub w stacjonarnym oddziale.

Każda osoba może gromadzić środki na jednym IKZE. Nie ma możliwości założenia rachunku jednocześnie w kilku instytucjach ani wspólnego konta IKZE ze współmałżonkiem.

W latach 2012–2013 obowiązywał roczny limit wpłat na IKZE uzależniony od wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne w ZUS. Od 2024 roku kwotę limitu corocznie ogłasza Minister Rodziny i Polityki Społecznej w ramach rozporządzenia.

W 2026 roku maksymalne kwoty wpłat wyniosły 11 304 zł (limit podstawowy) oraz 16 956 zł (limit podwyższony).

• Podstawowy limit wpłat na IKZE obowiązujący wszystkich oszczędzających, nieprowadzących działalności gospodarczej. Odpowiada 1,2-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego na dany rok – według zapisów ustawy budżetowej.

• W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność roczny limit jest wyższy. Stanowi 1,8-krotność przeciętnej prognozowanej pensji w gospodarce narodowej.

Źródło: opracowanie własne

Jaka jest minimalna wpłata na IKZE?

Ustawodawca nie przewidział minimalnej kwoty wpłat w ramach IKZE. Może ona jednak wynikać z umowy zawartej z daną instytucją finansową.

Mogą obowiązywać różne opłaty i prowizje dla posiadaczy IKZE – m.in. za zarządzanie inwestycjami, prowadzenie rachunku maklerskiego czy ochronę ubezpieczeniową.

W przypadku IKZE wypłata środków zgromadzonych na koncie jest możliwa w dowolnym momencie.

Źródło: opracowanie własne

Najkorzystniejszą opcją jest zakończenie oszczędzania dopiero po ukończeniu 65. roku życia i dokonaniu wpłat przez co najmniej 5 dowolnych lat kalendarzowych. W takim przypadku środki zgromadzone na IKZE są opodatkowane podatkiem zryczałtowanym w wysokości 10%. Opodatkowaniu podlega zarówno wpłacony kapitał, jak i wypracowane zyski.

Oszczędzający może złożyć wniosek o jednorazową wypłatę pieniędzy w całości lub w ratach rozłożonych na co najmniej 10 lat albo na okres równy okresowi oszczędzania na IKZE – jeśli trwał od 5 do 9 lat.

W przypadku podjęcia decyzji o szybszym zakończeniu okresu oszczędzania środki zgromadzone na IKZE można wypłacić jedynie w całości – nie da się wycofać części zgromadzonych środków. Zwrot będzie podlegał opodatkowaniu PIT według skali podatkowej (12% lub 32%). Podatnik powinien rozliczyć go w rocznym zeznaniu podatkowym. Oszczędzający nie zapłaci jednak podatku od zysków kapitałowych (19 %) – oszczędności na IKZE w każdym wariancie wypłaty są z niego zwolnione.

Wcześniejsze wycofanie środków powinno być przemyślaną decyzją, ponieważ po zleceniu wypłaty nie można ponownie rozpocząć oszczędzania w ramach IKZE.

Wypłata pieniędzy z IKZE w przypadku śmierci oszczędzającego

Środki, które oszczędzający zgromadzi na rachunku IKZE, podlegają dziedziczeniu. Może wskazać w umowie z instytucją finansową osobę lub kilka osób, które otrzymają pieniądze po jego śmierci. Jeśli nie złożył takiej dyspozycji, środki będą dziedziczone w trybie postępowania spadkowego.

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy stroną umowy jest zakład ubezpieczeń – w takim przypadku zasady dziedziczenia określają zapisy umowy ubezpieczenia.

Instytucja finansowa wypłaca pieniądze z rachunku IKZE zmarłego oszczędzającego na wniosek osoby uprawnionej. Może ona przeznaczyć otrzymane środki na dowolny cel. W momencie wypłaty zapłaci zryczałtowany podatek dochodowy 10%.

Wypłata transferowa

Oszczędzający może przenieść środki zgromadzone na Indywidualnym Koncie Zabezpieczenia Emerytalnego do innej instytucji prowadzącej IKZE. Zachodzi w takim przypadku wypłata transferowa. Transakcja może być zrealizowana na wniosek posiadacza IKZE lub osoby uprawnionej do dziedziczenia środków po jego śmierci.  Instytucja finansowa przekazuje pieniądze w terminie do 14 dni od złożenia wniosku.

Można przenieść do innego IKZE wyłącznie całość zgromadzonych środków – z wyjątkiem różnych funduszy inwestycyjnych, którymi zarządza to samo towarzystwo.

Zarówno wypłaty transferowe dokonane na wniosek posiadacza IKZE, jak i osób uprawnionych na wypadek śmierci oszczędzającego zwolnione są z opodatkowania podatkiem dochodowym i podatkiem od zysków kapitałowych. Przeniesienie środków zgromadzonych na rachunku IKZE zmarłego pozwala odroczyć moment zapłaty zryczałtowanego podatku 10% do czasu wypłaty.

Osoby oszczędzające na IKZE mogą odliczać wpłaty od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym – do kwoty rocznego limitu. W tym celu należy wpisać kwotę wpłat w punkcie 7 części B formularza PIT-0 („Informacja o odliczeniach”).

W 2026 roku maksymalna ulga podatkowa na IKZE dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej wynosi:

• 1 356,48 zł dla I progu podatkowego 12%,

• 3 617,28 zł dla II progu podatkowego 32%,

• 4 069,44 zł dla III progu podatkowego 36% (32% + 4% daniny solidarnościowej).

Źródło: opracowanie własne

Z oszczędzaniem na IKZE wiąże się sporo zalet, lecz także pewne wady. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich.

Źródło: opracowanie własne

IKZE to korzystny sposób oszczędzania na dodatkową emeryturę, z którym wiąże się znacznie więcej zalet niż wad. Jest to szczególnie opłacalne rozwiązanie dla osób, które prowadzą własną działalność gospodarczą i uzyskują wysokie przychody. Zaoszczędzone pieniądze dzięki odliczeniom podatkowym można dalej inwestować, co zapewni jeszcze wyższy zysk.

IKZE opłaca się zwłaszcza w przypadku, gdy planujesz oszczędzać do ukończenia 65. roku życia i przez co najmniej 5 lat kalendarzowych. Warto także rozważyć założenie rachunku IKZE w razie wyczerpania rocznego limitu wpłat na Indywidualne Konto Emerytalne (IKE).

Dla niektórych osób sporą wadą oszczędzania na IKZE może być ryzyko utraty kapitału.Środki ulokowane na depozytach bankowych w Polsce i Unii Europejskiej są objęte ustawowym systemem gwarantowania depozytów (w Polsce przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny, w innych krajach UE na mocy dyrektywy 2014/49/UE) do równowartości 100 000 euro na jednego deponenta w danej instytucji.

Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Nie stanowi doradztwa inwestycyjnego, podatkowego ani porady prawnej w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Limity wpłat, stawki ulg oraz zasady opodatkowania wynikają z przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego i mogą ulegać zmianom.

Źródła:

https://www.pap.pl/aktualnosci/ekspert-w-przyszlosci-wiekszosc-polakow-czekaja-minimalne-emerytury [dostęp 19.09.2026].

https://www.gov.pl/web/rodzina/ikze-indywidualne-konto-zabezpieczenia-emerytalnego [dostęp 15.01.2025].

https://www.podatki.gov.pl/pit/ulgi-odliczenia-i-zwolnienia/wplaty-na-indywidualne-konto-zabezpieczenia-emerytalnego-ikze/ [dostęp 15.01.2025].

https://rf.gov.pl/wp-content/uploads/2024/01/Poradnik-RF-IKE-IKZE.pdf [dostęp 15.01.2025].