Oszustwo internetowe – jak lepiej chronić swoje pieniądze?

Na użytkowników sieci czyha dziś wiele niebezpieczeństw. W dobie cyfryzacji, kiedy zakupy online oraz bankowość elektroniczna stały się codziennością, oszustwa internetowe zyskują na sile.

• W 2025 roku polscy użytkownicy zgłosili ponad 682 tys. incydentów cyberbezpieczeństwa¹. Jest to aż o 144,4% więcej niż w 2024 roku.

• Metody oszustw stale się zmieniają. Niektóre próby oszustwa są dziś trudniejsze do rozpoznania niż jeszcze kilka lat temu.

Oszustwo internetowe to przestępstwo, które wykorzystuje Internet do oszukiwania ludzi, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Przestępstwa internetowe mogą przyjmować różne formy, w tym: phishing, oszustwa aukcyjne czy kradzież danych osobowych. Celem tych działań jest wyłudzenie pieniędzy lub danych osobowych.

Co grozi za oszustwo internetowe?

Kodeks karny wskazuje konsekwencje, jakie grożą cyberprzestępcy za oszustwo internetowe. Art. 287 zawiera następujące zapisy:

§ 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub wyrządzenia innej osobie szkody, bez upoważnienia, wpływa na automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie danych (...), podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 3. Jeżeli oszustwo popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Cyberprzestępcy posługują się coraz bardziej przebiegłymi metodami oszustw internetowych. Często wykorzystują w tym celu najnowsze technologie, w tym sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe.

Źródło: opracowanie własne

1) Phishing

Phishing to jedna z najczęściej stosowanych metod oszustwa, w której przestępcy podszywają się pod znane instytucje, takie jak banki czy firmy kurierskie.

• Wysyłają fałszywe wiadomości phishingowe (e-mail lub SMS-y).
• Zachęcają ofiary do kliknięcia linków prowadzących do fałszywych sklepów internetowych lub innych stron, które do złudzenia przypominają te prawdziwe.

• Po zalogowaniu się w takim serwisie dochodzi do wyłudzenia wrażliwych danych osobowych (np. PESEL, numer karty kredytowej itd.).

2) Scam

Scam to oszustwo, które polega na wprowadzeniu odbiorcy w błąd poprzez atrakcyjne oferty, często związane z zakupem produktów lub udziałem w loteriach.

Przykłady obejmują fałszywe loterie czy sprzedaż podróbek drogich towarów. Celem jest uzyskanie korzyści finansowych poprzez manipulację emocjonalną.

3) Oszustwa na aukcjach internetowych

W tym przypadku oszuści internetowi wystawiają przedmioty na sprzedaż po atrakcyjnych cenach, ale po dokonaniu płatności nie wysyłają towaru.

Oszukani w ten sposób często nie mają możliwości dochodzenia swoich praw, ponieważ sprzedawcy mogą być anonimowi.

4) Ransomware

Ransomware to złośliwe oprogramowanie, które blokuje dostęp do systemu lub plików użytkownika i żąda okupu za ich odblokowanie.

Przestępcy wykorzystują różne techniki, aby zainfekować urządzenia użytkowników, często poprzez załączniki w e-mailach lub złośliwe linki.

5) Kradzież tożsamości

W tym przypadku przestępcy uzyskują dostęp do nieświadomie przekazanych danych osobowych (np. numerów PESEL, danych kart kredytowych) i wykorzystują je do dokonania oszustw finansowych lub otwierania kont bankowych na nazwisko ofiary.

Choć każdy z tych rodzajów oszustw ma swoje specyficzne metody działania i cele, ich wspólnym mianownikiem jest chęć wyłudzenia pieniędzy lub danych osobowych.

6) Oszustwo na konsultanta banku

Oszust podszywa się pod pracownika banku podczas rozmowy telefonicznej z klientem lub wysyła do niego fałszywe wiadomości tekstowe (mailowe lub SMS-owe).

• Często prosi o podanie numeru PESEL, loginu i hasła do bankowości internetowej lub aplikacji mobilnej.
• Może także chcieć przejąć zdalny dostęp do ekranu użytkownika.

7) Podszywanie się pod numery telefoniczne

Przestępca może wykorzystać metodę, która pozwala podmienić numer telefonu na inny numer lub dowolny tekst (np. "Bank"). Nieprawdziwa informacja wyświetli się wtedy na ekranie Twojego telefonu.

8) Fałszywe inwestycje

Oszuści internetowi często nakłaniają do fałszywych inwestycji – próbują skłonić ofiary obietnicą szybkiego, łatwego i dużego zysku.

• Nieraz wykorzystują w tym celu wizerunek znanych osób, np. sportowców czy polityków.
• Często kończy się to utratą wpłaconych środków, a także naraża na dodatkowe opłaty.

9) Prośby o opłacenie kosztów wysyłki

Przestępca podszywa się pod kuriera, pracownika poczty, banku czy urzędu. Przesyła do użytkownika wiadomość z prośbą, aby ten jak najszybciej dopłacił brakującą kwotę – np. do przesyłki, faktury czy rozliczenia podatkowego.

10) Przejęcie konta

Ofiara otrzymuje powiadomienie, że ktoś przejął jej konto w serwisie społecznościowym, e-bankowości, sklepie internetowym czy na poczcie elektronicznej. Oszust podaje użytkownikowi fałszywy link do zmiany hasła. Przejmuje w ten sposób jego dane logowania do serwisu.

Cyberprzestępcy stosują różnorodne metody i techniki, aby osiągnąć swoje cele.

• Na ogół są do tego odpowiednio przygotowani, działają w grupach i na dużą skalę.

• Ich metody są coraz częściej bardziej złożone i wyrafinowane, co sprawia, że oszustwa internetowe stają się skuteczniejsze.

Wielu cyberprzestępców wykorzystuje techniki manipulacji, aby nakłonić ofiary do ujawnienia poufnych informacji. Znajomość psychologii oraz umiejętność budowania zaufania są kluczowe w takich działaniach.

Cyberprzestępcy często dysponują zaawansowaną wiedzą na temat systemów komputerowych, sieci oraz programowania.

• Umiejętności te pozwalają im na tworzenie złośliwego oprogramowania, wykorzystywanie luk w zabezpieczeniach oraz przeprowadzanie skomplikowanych ataków.

• Stale też dostosowują swoje metody do zmieniającego się krajobrazu technologicznego i zabezpieczeń.

• W miarę jak organizacje wdrażają nowe środki ochrony, przestępcy rozwijają bardziej wyrafinowane techniki ataków, co czyni ich działalność nieustannie ewoluującą.

Oszustwa internetowe mają poważne konsekwencje zarówno dla ofiar, jak i dla przestępców. 

Zacznijmy jednak od poszkodowanych. Oszustwo internetowe może dla nich oznaczać:

• Straty finansowe – ofiary oszustw internetowych często tracą znaczące sumy pieniędzy. Mogą to być oszczędności życia, które przestępcy wykradli z kont bankowych lub znacznej wielkości kredyt bądź pożyczka, wyłudzone na ich nazwisko.

• Kradzież tożsamości – przestępcy mogą wykorzystać dane osobowe ofiary do zaciągania kredytów, otwierania depozytów bankowych czy dokonywania zakupów na jej koszt. Oszukani muszą zmagać się z problemami prawnymi i finansowymi.

• Problemy prawne – ofiary oszustw mogą również napotkać trudności związane z historią kredytową oraz koniecznością walki o odzyskanie dobrego imienia. Proces naprawy reputacji i historii kredytowej jest często skomplikowany i czasochłonny.

Jakie mogą być konsekwencje dla przestępców? 

Cyberprzestępcy ryzykują poważnymi konsekwencjami prawnymi, w tym karą pozbawienia wolności. Mogą być poszukiwani przez organy ścigania na całym świecie, co zwiększa ryzyko aresztowania i postawienia przed sądem.

Współpraca międzynarodowa w zwalczaniu cyberprzestępczości sprawia, że ukrycie się przed wymiarem sprawiedliwości staje się coraz trudniejsze.

1) Używaj silnych haseł

Stosuj silne hasła, które są trudne do złamania, zawierające kombinację małych i wielkich liter, cyfr oraz znaków specjalnych.

Ważne jest również, aby nie używać tych samych haseł do różnych kont oraz regularnie je zmieniać. Korzystanie z menedżera haseł może pomóc w zarządzaniu unikalnymi hasłami.

2) Weryfikuj źródła wiadomości

Zawsze sprawdzaj adresy e-mail oraz linki przed kliknięciem. Unikaj odpowiadania na podejrzane wiadomości i nigdy nie podawaj swoich danych osobowych na stronach, które nie są zweryfikowane.

3) Chroń dane osobowe

Ogranicz udostępnianie swoich danych osobowych w Internecie. Nigdy nie ujawniaj danych swoich kont, takich jak hasło, nawet w rozmowach telefonicznych, wiadomościach SMS ani e-mailach.

Przechowuj ważne dokumenty w bezpiecznym miejscu i usuwaj te, które nie są już potrzebne.

4) Regularnie aktualizuj oprogramowanie

Utrzymuj swoje oprogramowanie oraz systemy operacyjne w najnowszej wersji. Aktualizacje często zawierają poprawki bezpieczeństwa, które chronią przed nowymi zagrożeniami. Ignorowanie uaktualnień może prowadzić do podatności na ataki cybernetyczne.

5) Używaj programów antywirusowych

Zainstaluj i regularnie aktualizuj oprogramowanie antywirusowe oraz zapory sieciowe (firewall). Programy te pomagają w wykrywaniu i blokowaniu złośliwego oprogramowania oraz innych zagrożeń związanych z cyberprzestępczością.

6) Zachowaj czujność

Zwracaj uwagę na wszelkie podejrzane aktywności związane z Twoimi kontami online.

Regularnie monitoruj swoje konta bankowe oraz profile w mediach społecznościowych, aby szybko zauważyć ewentualne nieautoryzowane działania.

Regularnie zwiększaj swoją wiedzę w tematach najnowszych zagrożeń w sieci, aby lepiej przygotować się na ewentualne ataki.

Udostępniaj prywatne informacje, zdjęcia i filmy tylko zaufanym znajomym. W ustawieniach prywatności możesz ukryć je przed innymi użytkownikami.

Gdy staniesz się ofiarą oszustwa internetowego, pierwszym krokiem powinno być jak najszybsze zgłoszenie sprawy odpowiednim organom.

• Zawiadomienie o przestępstwie możesz złożyć w najbliższej jednostce policji.
• Alternatywą jest również zgłoszenie oszustwa do CERT Polska lub innych instytucji zajmujących się cyberbezpieczeństwem.

Ważne jest, aby zebrać jak najwięcej dowodów, takich jak adresy URL, dane sprzedającego, zrzuty ekranu, a także wszelką korespondencję związaną z transakcją. Zabezpieczenie tych informacji pomoże w dochodzeniu i może przyczynić się do wykrycia sprawcy.

Równocześnie warto przeskanować urządzenie zaktualizowanym programem antywirusowym lub przywrócić w nim ustawienia fabryczne, aby upewnić się, że nie ma na nim złośliwego oprogramowania.

Nie można również zapomnieć o monitorowaniu swoich kont bankowych oraz kart płatniczych. W przypadku zauważenia nieautoryzowanych transakcji należy niezwłocznie powiadomić bank i zablokować dostęp do konta.

Inne ważne zasady postępowania po wystąpieniu incydentu cyberbezpieczeństwa

Gdy podejrzewasz oszustwo internetowe, podejmij również następujące działania.

• Poinformuj swój bank – może on zablokować Twoją kartę debetową/kredytową, dostęp do kont i lokat, a także spróbuje cofnąć przelew, jeśli oszust wypłacił pieniądze z rachunku.
• Zastrzeż numer PESEL – usługa pomaga ograniczyć ryzyko wykorzystania danych do zaciągnięcia kredytu lub pożyczki, a także nie otwarcia rachunku bankowego.
• Zmień hasła – zwłaszcza do bankowości internetowej, poczty e-mail, serwisów społecznościowych i sklepów internetowych.
• Włącz funkcję uwierzytelniania dwuskładnikowego – dzięki temu podczas logowania oprócz hasła trzeba będzie przejść przez dodatkową weryfikację – np. podać hasło z wiadomości SMS czy PESEL.
• Pobierz raport BIK – upewnisz się, czy nikt nie zaciągnął kredytu ani pożyczki na Twoje dane.

Źródła:

¹https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/krajobraz-cyberprzestrzeni-sprawozdanie-o-stanie-cyberbezpieczenstwa-polski-za-rok-2025 [dostęp 25.05.2026]

https://cbzc.policja.gov.pl/bzc/zglos-cyberprzestepstwo/464,Zglos-cyberoszustwo.html [dostęp 25.05.2026]

https://cbzc.policja.gov.pl/bzc/zagrozenia-w-sieci/106,dok.html [dostęp 25.05.2026]

https://cert.pl/posts/2025/09/analiza-adresow-stron/ [dostęp 25.05.2026]

https://www.netia.pl/pl/blog/gdzie-zglosic-oszustwo-internetowe [dostęp 25.05.2026]