Ile wynosi składka emerytalna w Polsce i od czego zależy?

Składka emerytalna to jeden z fundamentów polskiego systemu zabezpieczeń społecznych. Jej wysokość ustala się na podstawie wynagrodzenia brutto i jest obowiązkowa dla wszystkich pracowników oraz przedsiębiorców.

Ubezpieczenie emerytalne to forma zabezpieczenia finansowego, która umożliwia otrzymywanie świadczeń emerytalnych po zaprzestaniu pracy zawodowej.

Składki na to ubezpieczenie są obligatoryjnie odprowadzane:

• do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przez pracowników oraz pracodawców
• do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w przypadku rolników.

Jak działa polski system emerytalny?

Polski system emerytalny oparty jest na trzech filarach:

1. Pierwszy filar: Obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne w ZUS. Składki wpłacane przez aktualnie pracujących są używane do wypłaty bieżących emerytur. Składka wynosi 19,52% podstawy wymiaru wynagrodzenia, z czego połowę (9,76%) pokrywa pracownik, a drugą połowę (9,76%) pracodawca.
2. Drugi filar: Kapitałowe ubezpieczenie emerytalne, które może obejmować subkonto w ZUS lub Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE). Część składki jest kierowana na indywidualne konto, co pozwala na gromadzenie dodatkowych środków na emeryturę.
3. Trzeci filar: Dobrowolne formy oszczędzania, takie jak Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) i Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK), które umożliwiają dodatkowe oszczędzanie na przyszłość.

Aby otrzymać świadczenie emerytalne, należy osiągnąć wiek emerytalny, który wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Istnieją również możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę w określonych przypadkach.

Jak ubezpieczenie emerytalne wpływa na stabilność finansową w przyszłości?

Zgromadzenie w okresie aktywności zawodowej odpowiednio dużego kapitału na emeryturę jest kluczowe, by utrzymywać dotychczasowy poziom życia i czerpać z niego pełnymi garściami.

Dlaczego warto posiadać ubezpieczenie emerytalne – nie tylko obowiązkowe, ale również prywatne? Powodów jest co najmniej kilka:

1) Zapewnienie sobie dochodu po zakończeniu aktywności zawodowej

Ubezpieczenie emerytalne zapewnia regularne świadczenia finansowe, które są niezbędne do pokrycia podstawowych wydatków, takich jak żywność, mieszkanie czy leki.

• Dla wielu osób świadczenia emerytalne stanowią ważne źródło dochodu po zakończeniu aktywności zawodowej.
• Wysokość odprowadzanych składek wpływa na wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych.

2) Redukcja stresu finansowego

Stabilność finansowa na emeryturze pozwala osobom starszym spać spokojnie, eliminując obawy związane z codziennymi wydatkami.

Osoby, które mają zapewnione dochody z ubezpieczenia emerytalnego, mogą odczuwać mniejszą niepewność związaną z brakiem środków do życia.

3) Zachęta do oszczędności prywatnych

System emerytalny zachęca do oszczędzania na przyszłość poprzez różne formy dobrowolnych ubezpieczeń i produktów emerytalnych (np. IKE i IKZE). Prywatne ubezpieczenia emerytalne mogą stanowić dodatkowe źródło oszczędności.

Starzejące się społeczeństwo stawia przed systemem emerytalnym wiele wyzwań. W przyszłości może to prowadzić do obniżenia wysokości świadczeń emerytalnych lub wydłużenia wieku emerytalnego.

W Polsce składki na ubezpieczenia społeczne, które płacą pracownicy i przedsiębiorcy, obejmują kilka kluczowych kategorii:

• Ubezpieczenie emerytalne – składka na ubezpieczenie emerytalne jest przeznaczona na gromadzenie funduszy na przyszłe emerytury. Jest obowiązkowa dla wszystkich pracowników oraz osób prowadzących działalność gospodarczą.

• Ubezpieczenie rentowe – składka na ubezpieczenie rentowe ma na celu zapewnienie świadczeń w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby lub inwalidztwa. Również jest obowiązkowa dla pracowników i przedsiębiorców.

• Ubezpieczenie chorobowe – składka chorobowa umożliwia uzyskanie zasiłku w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby. Jest obowiązkowa dla pracowników, natomiast dobrowolna dla przedsiębiorców.

• Ubezpieczenie wypadkowe – składka na ubezpieczenie wypadkowe jest przeznaczona na zapewnienie świadczeń w przypadku wypadków przy pracy. Całość tej składki pokrywa pracodawca.

• Ubezpieczenie zdrowotne – składka zdrowotna zapewnia dostęp do publicznej opieki zdrowotnej i jest obowiązkowa zarówno dla pracowników, jak i przedsiębiorców. W przypadku pracowników jest ustalana jako procent wynagrodzenia brutto.

• Fundusz Pracy – składka na Fundusz Pracy finansuje zasiłki dla bezrobotnych oraz programy aktywizacji zawodowej. Jest płacona przez pracodawców za pracowników.

• Fundusz Solidarnościowy – składka na Fundusz Solidarnościowy ma na celu udzielanie wsparcia społecznego, zawodowego, zdrowotnego oraz finansowego osobom z niepełnosprawnościami.

• Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – składka na FGŚP jest w całości opłacana przez pracodawców. Fundusz ten służy do ochrony praw pracowników w sytuacji niewypłacalności ich pracodawcy. Zapewnia wypłatę zaległych wynagrodzeń, odpraw oraz innych świadczeń.

Każda z tych składek odgrywa istotną rolę w systemie zabezpieczeń społecznych, zapewniając wsparcie finansowe w różnych sytuacjach życiowych oraz umożliwiając korzystanie z usług zdrowotnych.

Obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS dotyczy szerokiego kręgu podmiotów. Zaliczamy do nich m.in.:

• Pracodawców – jeśli zatrudniasz pracowników, masz obowiązek do opłacania składek ZUS za siebie oraz za wszystkich zatrudnionych – są to składka emerytalna, składka rentowa, składka wypadkowa oraz składka zdrowotna.

• Zleceniodawców – obowiązek odprowadzania składek do ZUS dotyczy nie tylko pracowników zatrudnianych na podstawie umowy o pracę, lecz także umów zlecenia – z wyjątkiem uczniów i studentów do 26. roku życia, za których nie odprowadza się składek ZUS.

• Przedsiębiorców – przedsiębiorcy zarejestrowani w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz wspólnicy spółek są zobowiązani do płacenia składek na swoje ubezpieczenia.

Niektórzy przedsiębiorcy, a także zleceniobiorcy są zwolnieni z obowiązku płacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Sytuacja taka ma miejsce, gdy dochodzi do tzw. zbiegu świadczeń – tj. są oni ubezpieczeni na innej podstawie, na przykład jako pracownicy etatowi.

Składka emerytalna pracownika w Polsce wynosi 9,76% podstawy wymiaru składek, która jest obliczana na podstawie wynagrodzenia pracownika.

• W ramach systemu ubezpieczeń społecznych składka ta jest częścią łącznej składki emerytalnej, która wynosi 19,52%, z czego drugą połowę (9,76%) opłaca pracodawca.

• Składka emerytalna to obowiązkowa składka odprowadzana co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zobrazujmy to na prostym przykładzie: Jan jest zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem wynoszącym 5 000 zł brutto. Jaką część jego wynagrodzenia pochłonie składka emerytalna, a jaką miesięczna składka zdrowotna?

Źródło: opracowanie własne

*Składkę zdrowotną oblicza się od podstawy pomniejszonej o składki społeczne.

Po odliczeniu wszystkich składek na konto Jana pracodawca przeleje 3 738,19 zł netto. A jakie miesięczne koszty ponosi on w związku z zatrudnieniem Jana? Łącznie to 6 024 zł, co przedstawia poniższa tabela.

Źródło: opracowanie własne

Jak prognozy ZUS opisują przyszłą relację emerytury do wynagrodzenia?

Najnowsze prognozy ZUS pokazują, że stosunek przeciętnej emerytury do średniego wynagrodzenia (stopa zastąpienia) wyniesie w 2050 roku jedynie 34,4%, a w 2080 roku 24,5%[1].

Przedstawione wartości mają charakter prognoz i opierają się na określonych założeniach dotyczących rynku pracy, demografii i gospodarki.

Sprawdź w poniższej tabeli, ile realnie (z uwzględnieniem obecnej siły nabywczej pieniądza) wyniesie w przybliżeniu Twoja przyszła emerytura z ZUS, w zależności od wysokości wynagrodzenia i roku uzyskania wieku emerytalnego.

Wniosek nasuwa się sam – emerytura z ZUS nie wystarczy, ponieważ będzie realnie znacznie mniej warta niż Twoja pensja. Potrzebujesz więc dodatkowych środków na jesień życia.

Źródło: opracowanie własne

Aby zgromadzić dodatkowy kapitał na emeryturę, warto dołączyć do III filaru systemu emerytalnego w Polsce. Do rozwiązań wykorzystywanych przez osoby oszczędzające na emeryturę należą:

• Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) – stanowi formę opakowania dla różnych instrumentów finansowych, w tym akcji, obligacji, funduszy inwestycyjnych czy depozytów bankowych. Unikniesz podatku Belki, jeśli nie wypłacisz środków przed 60. rokiem życia.

• Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) – podobne rozwiązanie do IKE, z tym że główną korzyścią są odliczenia wpłat od podatku dochodowego.

• Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) – dobrowolny program długoterminowego oszczędzania na emeryturę, który pozwala szybciej gromadzić oszczędności dzięki dodatkowym wpłatom od pracodawcy i państwa.

Źródło: opracowanie własne

Im wcześniej zaczniesz odkładać dodatkowe środki, tym łatwiej będzie Ci budować finansowe zabezpieczenie na przyszłość. Jednym z prostych sposobów może być lokata bankowa, która pozwala oszczędzać na określony cel i korzystać z oprocentowania depozytu.

Składka emerytalna przedsiębiorcy w Polsce również wynosi 19,52% podstawy wymiaru składki, jednak przedsiębiorcy płacą ją w inny sposób niż pracownicy.

• Przedsiębiorcy są zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne od podstawy, która nie może być niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

• Możesz opłacać składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w wysokości 2,45% podstawy.

• Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej należy również opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawą naliczania jest miesięczny dochód z poprzedniego miesiąca, a składka wynosi 9% w przypadku opodatkowania skalą podatkową, a przy podatku liniowym 4,9%.Jeśli chcesz przetestować swój pomysł na biznes, ale obawiasz się wysokich kosztów już od pierwszego dnia działalności, skorzystaj z:

• Ulgi na start, a przez pierwszych 6 miesięcy nie będziesz płacić składek na ubezpieczenia społeczne.

• Następnie przez 24 miesiące możesz opłacać preferencyjne składki ZUS (tzw. Mały ZUS). W tym przypadku podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia.

Warto zaznaczyć, że korzystanie z ulg i preferencyjnego ZUS-u wspiera rozwój biznesu, jednak przekłada się bezpośrednio na wysokość emerytury w przyszłości. Niskie składki odprowadzane do ZUS dziś oznaczają niską emeryturę w przyszłości.

Przeczytaj więcej o prywatnej emeryturze w Polsce.

Źródła:

¹https://www.money.pl/gospodarka/emerytow-w-polsce-czeka-twarde-ladowanie-znamy-najnowsze-prognozy-7244115126782176a.html [dostęp 26.05.2026]

https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00274 [dostęp 26.05.2026]

https://www.bankier.pl/smart/zus-da-ci-na-emeryturze-okolo-1-800-zl-co-z-reszta [dostęp 26.05.2026]

https://www.zus.pl/baza-wiedzy/skladki-wskazniki-odsetki/skladki/wysokosc-skladek-na-ubezpieczenia-spoleczne [dostęp 26.05.2026]